Kamienne niewiasty – zapowiedź odcinka

Wielkimi krokami zbliża się pierwsze amerykańskie święto w Polsce, gdyż Dzień Kobiet obchodzony szumnie zwłaszcza w okresie PRL-u pochodzi przecież z Ameryki Północnej. Tutaj ok. roku 1910 amerykańskie sufrażystki (późniejsze feministki) wywalczyły sobie prawo wyborcze na równi z męskim prawem do wybierania władz.

To, co się potem działo z ich walką o rozmaite prawa jest wielką historią ruchu kobiecego, której nie da się zawrzeć w kilku słowach. PRL-owskie tradycyjne goździki i pudełko z rajstopami wyparowały niczym kamfora i prawie nic nie zostało z tego miłego zwyczaju. Prawie nic.
Aby więc zadość uczynić  tradycji, zaprezentujemy w najbliższą środę, w ramach opowieści „Detektywa historii” postacie niektórych gliwickich pań zaklętych w kamień i metal. „Kamienne niewiasty” – to cykl pokazujący prawdziwe dzieła artystyczne o tematyce kobiecej , rzeźby które są wokół nas. Wstępem do tej swoistej „wyliczanki” niech będzie kilka poniższych zdjęć kobiet zaklętych w kamienne ozdoby elewacji jednego z budynków przy ul. Dworcowej. Nie istnieją już jednak. Przeminęły jak wszystko co piękne…

Marian Jabłoński

12 KOMENTARZE

  1. Jak idzie o glywicke kobiyty to polecom postac’ jednyj glywiczanki, kero jak umarua to odniyj pogrzyb miou podobno wiyncyj uczestnikow jak pogrzyb cesarza Niymiec. To kobiyta kero pos’wiyncioua swoje zycie /dosuownie) na walka o prawa kobiyt. Rodzone boua we Glywicach we roku 1841 a mianowaua sie Agnes Wabnitz. Niywiym czi i jak wogole to wiela je w dzisiejszych Glywicach ta postac’ znano. W razie potrzeby trocha wiadomos’ci moga udostympnic’ …

    • Agnes Wabnitz to postać w dzisiejszych Gliwicach zupełnie nieznana.
      Znalazłem informacje o Agnes Wabnitz tutaj https://de.wikipedia.org/wiki/Agnes_Wabnitz.
      Faktycznie ta sufrażystka powinna zostać świętą męczennicą, tylko że odebrała sobie życie zażywając cyjanek co wyklucza ją z grona świętych – podobnie za swoje polityczne ideały umierali inni ludzie ( najczęściej poprzez głodówki i samospalenie).
      Na jej pogrzebie było 40 000 ludzi – ale ciekawe czy jej działalność przyniosła coś kobietom ? Panie Irku – prosimy o KRÓTKI komentarz.
      =M====================

      • Mom moje opracowanie o tyj Glywiczance i zanim Pan sam swoj tekst wszkryfnou to przesuouech tekst o niyj razym z powinszowaniami dlo wszyskich Glywiczanek na adres redakcji. Jak ale redakcja go niy wstawi na stronach TV Imperium to obiecuja go wtedy wstawic’. Mys’la ale ze to niy bydzie konieczne. Tym bardziyj ze som tam drobne ciekawosti zwionzane niy ino z niom ale i ze Glywicami.

    • … tym bardziyj ze te kamiynne twarze to w architekturze podporzondkowane som pod pojyncie „maszkaron” 😉

      Panie Marianie Pan sie narazo sam naszym kobiytom 😉

      ps

      szpas tysz musi byc’ 😉

  2. Niestety nie będzie o maszkaronach, ale pomysł mi się podoba – na drugi rok będzie jak znalazł.
    Będzie za to o rzeźbach kobiet. Tu powtórzę moją uwagę z programu – to pierwszy odcinek z tryptyku o kamiennych postaciach w którym kolejno będą : kamienne niewiasty, kamienne matki i kamienne dzieci – wg świąt które wszyscy znamy z kalendarza.
    Komentując zdjęcia maszkoronek z Dworcowej wyrażę swój żal że nie udało mi się ich uratować ze ściany. A długo męczyłem budowlańców na rusztowaniach. O ile takie prostokątne roślinne ozdoby elewacji łatwo odchodziły w całości ( leżą teraz w magazynach pewnej gliwickiej firmy), to maszkaronki były w czasie budowy wykonywane jakoś chyba na miejscu. Jakby były odciskane w zaprawie wg formy na ceglanej ścianie. Przy próbach odkucia wszystko się rozlatywało na drobne kawałki. Uratowany fragment warkocza jest dziś w mojej ogrodowej galerii.
    =M=====================

    • Miło mi że się znasz Panie Marcinie na rzeczy. Do programu zakwalifikowały się tylko 3. Kolejne 3 za 2 miesiące z hakiem.
      =M======================

  3. „Kobiyta z us’miychym melancholijnyj szelmy”

    Agnes Wabnitz urodzioua sie we roku 1841 (piontek, 10.12.) we Glywicach we ewangelickyj familii. Odniyj fater prowadziou we Glywicach tzw wyszynk (po s’lonsku tysz mianowane „szynkownia”). Agnes do szkouy uazioua we Glywicach, ale nauki pobiyraua tysz w doma. Agnes chociosz rodzono we chrzes’cijan’skyjj famili, to odniyj familia braua do edukacji dzieci nauczycieli roztomaitych konfesji, tysz zydowskich. Jako modo dzioucha Agnes (po s’lonsku we Glywicach downiyj wypowiadauo sie te miano wiyncyj „Agnys” abo trocha niby jak to sie dzisiej w polskich Gliwicach mowi „spolszczajonc” godauo jeszcze za moichczasow „Agnysa”) roz jak szua wysouym krokym ze szkouy to sleciaua z mostu do Kuodnicy i uratowou jom przed utopiyniym jedyn Zyd.
    W tym miejscu, kaj to miauo wypadek, odniyj fatry (rodzice) postawiyli piykny symboliczny dziynkczynny krojc (krziz). Tyn krojc sciongou dziynkczynnos’c’ odpowiednio tyj sybolice glywickich katolikow, chocioz bou pamiontkom postawionom przeca tukej (w tym wypadku) przez ewangelikow, a Agnes uratowou tam, co by niy bouo, wyznawca religi judaizmu – to symbolicznie wywaruo zresztom pewno niymauo a symboliczno tysz rola na dalsze zycie naszyj Agnes.
    To je wiadomo ze wspomnin’ Agnes kere opisywaua odniyj przijaciouka Bertha Glogau. Jak samo Agnes godaua, „wszyske 3 konfesja – katolicko, ewangelicko i zydowsko, jyj niy satysfakcjonowauy dostatecznie i wybraua bezto pons’c’ cestom (drogom) „wolnos’ci religijnyj” (moje tzw „wolne tuplikowanie”). Po s’mierci fatra (ojca) najstarszy syn prowadzio po ojcu gospoda, ale zrobiou plajta a couko familia zuoborzaua i modo Agnes zarabiaua najprzod na zycie jako guwernantka u polskich rodzin szlacheckich, z kerymi modo kobiyta wlazua wartko we konflik i niy pozwoloua se w nim na zodne fauszywe kompromisy. W miyndzyczasie musiaua tysz zajonc’ sie sparalizowanom matkom. Potym zarobiaua na zycie jako krawcowo we Berlinie.Wabnitz odniyj kariera zaangarzowanyj politycznie mowczyni rozpoczonua sie niy owacjami a gwizdami, bo w tamtych czasach odwarzoua sie guos’no i publicznie pedziec’ ize ze przed grobym syna kozdo matka, egal (obojyntnie) czi to francusko czi tysz niymiecko, niy ostanie obojyntnom w stosunku do wykrwawiania sie odniyj syna na polu walki. Potym ale odniyj przemowiynia sciongauy uwaga setki i tysiyncy ludzi. Co jest w jyj zyciorysie tysz wazne to fakt, ze jako piyrszo kobiyta w Niymcach (i niy ino!) zostaua, wprowdzie niyoficjalnie = skuli prawnego zakazu, ale jednak, czuonkym parti, w tym przipadku boua to partia SPD. Politycznie walczoua o polityczne rownouprawniynie kobiyt ze chopami, o prawo wyborcze kobiyt i o poprawiynie kobiycych praw socjalnych. W tym synsie, jako niyprzeciyntno mowczyni i agitatorka interesow SPD i kobiyt, odniyj persona bouo znano we coukich Niymcach (i niy ino!). Skuli odniyj poglondow i dziaualnos’ci boua ona bezto tysz postawiono pod kontrola policji politycznyj. Za swoja dziaualnos’c’ i przekonania boua niyjednokratnie szykanowano, aresztowano i karano drastycznie karami piyninznymi i wiynziyniym. Bronioua sie jak umiaua, tysz strajkym guodowym… . Probowali zrobic’ niyj tysz przisuowiowo „wariatka”. Eli (czy)i faktycznie boua neurostyniczkom tego richtik niy je wiadomo, ale tak bouo przinajmiyj i conajmiyj sugerowane. Niy maue znaczynie miou to tzw epizod z domym dlo chorych psychicznie we Dalldorf-Wittenau (miejsce kaj bouo wiyncyj pacjyntow niz miyszkan’cow ta miejscowos’c’ sama miaua i z kerym niystety zwionzane bouo dzisiontki wicow i anegdot). To wszysko doprowadziouo wkon’cu do symbolicznyj, a byndoncym wyrazym protestu, odniyj samobojczyj s’mierci – zazoua cianek na tzw „Fridhofie Ofiar Marcowych”. Bouo to 28. augusta 1894 roku, w dziyn’ kedy miaua juzas’ zaczonc’ odbywac’ jedna z kar wynziynia. Bardzi sie tego boua, po zresztom poprzednich juz podobnych jyj dos’wiadczyniach z karom wiynziynia i wszyskim co bouo w jyj przipadku z tym zwionzanym.
    Pogrzyb we Berlinie – Friedrichshain bou 1 septymbra (wrzesiyn’) 1894. Prasa wtedy donosioua, ize pomimo policyjnego zakazu, odniyj pogrzyb zgromadziou 60 000 uczestnikow konduktu zauobnego. Na grobie pouozone bouy 630 wiyn’cow = o 80 wiyncyj niz w czasie pogrzebu cesarza Wilhelma, kery umar pora lot wczes’niyj.
    Sam odniyj talica nagrobno (ze pomyukowom zresztom datom urodzynia – jakez to je symboliczny , wedug mie, akcynt dlo tyj tragicznyj postaci … :

    https://de.wikipedia.org/wiki/Agnes_Wabnitz#/media/File:Grabstein_Agnes_Wabnitz_2009.jpg

    a sam jedyn z niylicznych z niom obrozkow:

    https://portal.dnb.de/opac/mvb/cover.htm;jsessionid=189658C5C86926597BF7243FA65B588D.prod-worker0?isbn=978-3-89626-817-4

    Biograficznie nalezy dodac’ jednak, ze odniyj poglondy wynikauy juz i z geszichty (historii) odniyj familii. Fater (ojciec) walczou na barykadach roku 1841 a odniyj oupa ( niymiecke „Opa”/polske „dziadek”/ inaczyj po s’lonsku tysz „starzyk”) wczes’niyj nalezou do tzw z niymieckego „Maschinenstürmer” – – chodzi tu o ruch protestow zwionzany z mechanizacjom i industrializacjom i jyj negatywnymi skutkami – – ajnfach fabrykanty zaczli zastympowac’ fachowcow niywyuczonymi i taniymi robotnikami. W nawionzaniu do tego tematu znawcom s’lonskyj geszichty i kultury na zicher znano je lektura, s’lonskego laureata nagrody Nobla w literaturze, Gerhart’a Hauptmann’a i odniego dziaua „Die Weber” („Tkacze”). A jak idzie o Glywice to warte je posznupac’ w geszichcie Glywic za epizodym zwionzanym ze tkactwym i jeszcze ciekawszym glywickim (wedug mie) jedwabnictwym. Ale to juz blank inksze juzas’ fascynujonce tematy zwionzane ze Glywicami …

    Dzisiej pozostowo mi nic jak ino powinszowac’ wszyskim „Glywiczankom” wszyskego dobrego z okazji „Dnia Kobiyt” i zawsze us’miychu na buzi – w zauonczyniu jedyn mauy geszynk (prezynt) a downiyj popularno piosynka:)

  4. Z różnych zapewne powodów nie została matką. Uważam jednak że kobieta która stara się wyłącznie o poprawę bytu, praw i sytuacji kobiety jako kobiety, to zupełnie co innego niż kobieta która walczy wszelkimi sposobami o prawa i godne życie kobiety-matki. Ta druga zwykle jest świętą – bo dba nie o siebie ale o drugiego człowieka – swoje dziecko.
    Z tego też powodu nie jestem wielbicielem feministek czy sufrażystek. Przeraża mnie natomiast sytuacja kobiet w państwach muzułmańskich albo chociaż czasy inkwizycji europejskiej i nienawiści do płci pięknej inkwizytorów którymi byli zawsze …. Tu sobie sami dopowiedzcie zakończenie.
    =M=======================

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko