Wielkanoc w Sośnicowicach

4 KOMENTARZE

  1. To bou nojfajniejszy film z tyj raji, i bezto niy umia ani go narazie komyntowac’. Ajnfach zech sie wzruszou …

    … wszysko tak jak to u mie w doma za bajtla bouo we Laband.

    Dziynkuja Panie Marianie, to richtik chyto za serce.

    Panie Marianie a zno Pan uazynie ze klekotkami?

    Jak niy, to kole kos’cioua Zakanuym se to idzie prawie w tych dniach obejzec’:)

    Ciekawych je eli sam ktos’ wiy poczamu sie to robi … ?

    A mozno jeszcze sam ktos’ zno „polynie zuru” ? (to je prawie dzisiej:)

    ps

    pora moich fotek jak to jeszcze u mie wdoma je i dzisiej:

    http://schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=425&pos=29

    http://schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=425&pos=4

    http://schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=425&pos=33

    http://schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=425&pos=9

    • Tak fajnie bouo rozprowiane we filmie o tych s’wiyntach, bezto’ch se pomys’lou ize dom inkszy komyntarz trocha tematycznie, – skuli tego coby sie niy powtorzac’. Bydzie to tysz odymie konsek ze geszichty Miasteczka i ku tymu pora legynd o nim.

      Bogate „bohymske” miasteczko kole Glywic, na cescie kero kludzioua ze Wratislawi, bez Krakow do Opavy …

      podobno zauozone juz we 1 pouowie 13 wieku, jak niy pryndzyj. Inksze z’rodua podajom, ize kole roku 1300 ta miejscowos’c’ lezaua miyndzy dwoma inkszymi mianowanymi wtedy typowo dlo wsi podmiejsich – w tym wypadku mianowanymi „Superior Sossnessowitz” i „Inferior Sossnessowitz” (wniosek sie wysowo ize Sosnicowice juz bouy wtedy traktowane jak miasto). Te wsie to dzisiej som Łany Wielkie i Polska Wieś. Za tym przemowiajom tysz i inksze zmianki historyczne z lot 1372 i 1383.
      1376 – je juz udokumyntowany kos’ciou st. Jakobus ( dzisiejszo budowa wyrichtowano w latach 1786-94).
      1447 stou dalyj, tyn juz fajnie wyrichtowany, kos’ciou(okres’lany jako poz’ny gotyk), kery potym 1680 sie polou, 1786 do 1794 bou zas’ odbudowany. Frontowo wieza boua wyrichtowano dalyj ze barokowom haubom. Dryny je poznobarokowe wyposazynie. Kole wen’s’cia bocznego je richtik stary s’redniowieczny pokutny krojc ze piaskowca.
      downymi czasy godauo sie sam wincyj po bohymsku ale nojwiyncyj po morawsku”.
      1526 te miasteczko dostauo oficjalnie prawa miejske od cesarza. Cesorz Ferdynand I to rozporzondziou. Stowiali je odnowa w tym czasie osadniki z Bohymi podobno.
      1576 miasteczko miauo 60 tzw „Bürgerstellen” (pozwola se to sam przetuplikowac’ jako „miejsc obywatelskich”)
      1626 – miasteczko bouo blank zrujowane, bezto cesorz Leopold, we roku 1677 dou mu roztomaite prawa jarmarkow (jo wiym ze we kozdym roku jarmarkow bouo sam 5 i ku tymu te kaj handlyrze sprzedowali krowy i konie).
      1725 – stanou zomek(stylowo poz’ny barok), ale pod nim majstry znodli, jak go stowiali, fundamynty wczes’niyjszego s’redniowiecznego zomczyska.
      1768 – przez duge lata a nawet wieki, do tego czasu, na rynku rosua srogo sosna – we Europie bou to czas kedy boua tzw wojna siedmioletnio, w tym okresie prawie couke te miasteczko bouo roz niyszczyn’sliwie spolone.
      1783 miasteczko miauo 370 miyszkan’cow.
      1816 – ur. sie sam Theodor Franz Karl von Pelchrzin und Trzenkowitz /pseudonim P.L. Chr. Zim/
      Sam jedna odniego kniga:

      https://books.google.de/books?id=RKpAAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false

      – 1817 – we miasteczku miyszkauo 340 Zydow(= 88 familii) na 519 miyszkan’cow.
      – 1818 – ze tego okresu downe teksty podowajom, ize miasteczko we tyn czas miauo jeszcze niy
      brukowano kamiynioma cesta, ino pouozone tzw „Knöppeldämme” – to znaczy tela co cesta
      wyuozono okronguymi dugimi belkoma (podobnymi jake niydowno znodli archeologi tysz we
      Glywicach pod dzisiejszom powierzchniom ulicy). W tym czasie spominane je tysz o 1
      katolickim kos’ciele, 1 farze, zomku, 65 domach i w nich 380 miyszkan’cach. Potym je jeszcze
      godka je o jednym srogim (wielkim) piecu.
      – 1825 – 614 miyszkan’cow.
      – 1828 – w tym czasie boua we miasteczku juz synagoga (dzisiejszo ulica Kościuszki). We roku
      1924 podobno zbulono. Trocha ze odniyj wyposazynia je dzisiej we muzeum we Glywicach.
      – 1830 – rynek i sztrasy (ulice) „Glywicko” i „Raciborsko” zostauy wybrukowane za 2873 talary.
      Miasto je podzielone na dwa dystrykty, tzw „glywicki” i „raciborski”.
      1840 – miasto mo 773 miyszkan’cow.
      1853 – bouo juzas’ prziznanie praw miejskich.
      1858 – 946 miyszkan’cow.
      1861 – 984 miyszkan’cow, 1/3 ludzi godo po niymiecku, bohymsko a raczyj morawsko godka je jeszcze ino na papiorze we starych dokumyntach. Na ziymi, kero przinalezy do miasta, ekspluatuje sie rudy zelaza. Miasto mo; 3 sroge kuz’nie, 3 s’lusarzy, 23 gwoz’dziorzy, 3 garncorzy, 2 sznurorzy, 2 tkoczy, 4 cies’low, 4 piekorzy, 2 bednarzy, 1 piernikorza, 5 krawcow, 2 garbarzy, 30 szewcow, 2 kos’nierzy, 3 kapelusznikow, 1 sioduorza, 5 masorzy. Bou to niydowno tamtymu tysz czas kedy sam sie produkowauo mocka sztuc’cow ze blachy.
      1864 – we miasteczku bouo 125 domow -> miasteczko do niydownego wtedy czasu ludzie
      mianowali „miasteczkym zydowskim”. Ostatnio familia zydowsko (familia Ehrlich) ale
      wykludzioua sie ze miasteczka we roku 1931, – do Glywic zresztom, a ostatni zydowski
      pochowek na tamtejszym zydowskim fridhofie bou pora lot pozniyj. Za czasow faszystowskich i
      niywstety tysz polskich-powojynnych tyn zydowski fridhof zostou szczegolnie zdewastowany.
      – 1885 – miasteczo miauo 1602 miyszkan’cow, we wiynkszos’ci katolikow.
      – 1905 – bouo 961 miyszkan’cow.
      1939 – 2120 miyszkan’cow.
      1945 – miasteczko straciouo prawa miejske. Pou wieku potym juzas’ je dostauo nazod.

      Co sie mozno werci jeszcze dopedziec’, to fakt ize niykere obywatele Sos’nicowic byli downymi czasy tysz czuonkami bytomskego „Bractwa Nojs’wiyntszyj Panny Maryji Szkaplerzowyj”(mom nadzieje ize’ch to dobrze przetuplikowou), kero funkcjonowauo przi bytomskim kos’ciele franciszkan’skim od roku 1674. Do piyrszego c’wierc’wieku XIXwiecza zachowauy sie niy ino ta belkowo droga ale i miejske bramy – a bouy to 3 bramy tzw „Glywicko”, „Raciborsko” i „zamkowo”.
      Miasteczko downymi czasy obwarowane bouo fosom i wauym obronnym. Oczywis’cie mieszczanie byli tysz zorganisowani we cechy i inksze organizacje typowe i do inkszych miast – chociosz niy tak silnie jak inksze wiynksze gornos’lonske miasta.
      Do wszyskich ludzi ze tego Miasteczka, kerzy tak fajnie rozprowiali i tak szykownie narichtowali wszysko w tym filmie, mom mauy osobisty geszynk ze moich zbiorow = dwie krotke klechdy ze moich zbiorow, kere godajom o odnich miasteczku. Radowouch bych sie keby’ch tych klechdow som poznou ale trocha wiyncyj – bo wia ze je ich ajnfach aze za tela …

      Duch ze Sosnicowic i odniego koszula

      Jedyn chop ze Sosnicowic bou roz we niydziela tancowac. No a jak to ze takim tancowaniym we niydziela juz je, czas mu sleciou rukcuk i juz bouo czi c’wierci na dwanosto i na placu ciymno jak u nygra w kabzie, tak ze ino paplok na niebie swiyciou. Tyn chop szou nazod do dom i coby bouo szybciyj szou bez jedyn kerhof. Przeuaziou kole jednego groba i paczy a sam grob rozkopany a na nim jakos koszula lezy. Wzion jom ajnfach mit i poszou dali. Prziszou do dom, legnou sie i usnou. Naroz cos go obudziouo jakes larmo, to do okna ktosik mu zaczou klupac’. Juz chciou wstac ale suyszy a ze placa kole okna taki szkaradny guos godo „dowej mi moja koszula …, dowej mi moja koszula! Wystraszou sie pieronowo i wloz pod piyzyna. Na drugi dziyn poszou do farorza i mu opedziou co mu sie to przitrefiouo. Farorz mu padou tak „ dzisiej na wieczor wleziesz na wieza od koscioua, tam kaj som dzwony, i jak ktos sie pokoze to zaro dzwon’ wiela wlezie”. Tak tysz tyn chop zrobiou. Prziszou wieczor, chop wloz na wieza siednou se pod dzwonami i czeko. Prawie pizuo jedna a on czuje jak ku niymu ktosik idzie, strach dostou ale chyciou za sznura i ciongnie a dzwony rombiom choby sie polouo. To tysz pomoguo, zodyn do niego niy prziszou, ale i on niy miou odwagi zlys’c’ na dou, tak ze farorz som musiou po niego wlysc na wiyrch. Jak byli juz potym na dole to znodli pod wiezom od koscioua kupa starych kosci lezec’ i na nich ta koszula kero wczora wzion ze groba. Farorz pozbiyrou to wszysko i zakopou to nazod we tym grobie. Od tego czasu juz sie tyn duch wiyncyj niy pokozou.

      Korzynie Miasteczka

      We herbie miasta Sosnicowice je sosna. Ta sosna pasuje do tyj legyndy, kero godo o poczontkach tego miasta a kero je juz tak staro jak same Sosnicowice. Plac na kerym je dzisiej te miasto to bou kedys wielki las we kerym rosuy nic ino sosny, tak jak jeszcze niydowno w kole Sosnicowic rosuy nojpiykniejsze sosny w coukim Gornym Slonsku.
      Kopa lot na rynku Sosnicowic rosua fest a fest srogo i staro sosna. Ludzie ostowiyli jom jako symbol i ta sosna podobno je to gynau ta samo kero je we herbie Sosnicowic. Dopiyro jak boua wojna kero trwaua siedym lot to ta sosna prziszua ran pod siykery, a na odniyj placu posadzono boua nowo. Niywia eli ta tam jeszcze dalyj stoi, mozno wy to wiycie?

      s’lonsko-polski tuplikorz

      tuplikorz – słownik
      kludzioua – prowadziła
      bez – przez
      cesta – droga
      dryny – w środku
      wen’s’cie – wejście
      pora – pare
      geszichta – historia
      krojc – krzyż
      srogi – wielki
      „und” – po niymiecku „i”
      sam – tutaj
      mianowali – nazywali
      zbulyli – zburzyli
      srogo – wielka
      nazod – spowrotem
      rukcuk – szybko
      rozprawiac’- opowiadać/gawędzić
      szykownie – ładnie
      narichtowali – naszykowali
      kopa lot – wiele lat
      prziszua ran – nadeszła jej pora
      eli – czy
      mozno – może
      farorz – proboszcz
      padou – mówił
      pizuo – uderzyło
      wiyrch – góra
      klupac’- pukać
      kabza – kieszeń
      paplok – tutaj rozchodzi się o księżyc (paple = policzka)
      zlys’c’ – zejść
      „u nygra w kabzie” – „u murzyna w kieszeni”
      tuplikowac’- tłumaczyć
      aze za tela – (tu w tym znaczeniu) duzo więcej
      gynau – dokuadnie
      felery – błęd
      zowdy – zawsze
      geszynk – prezent
      ino – tylko
      klechdy – wyraz tysz idzie znons’c’ we polskyj godce, znaczy tela co legyndo, ale mo wiyncyj niz ona powionzan’ ze faktami historycznymi – – przinajmiyj podobno:)
      Je to wyraz spokrewniony etymologicznie ze inkszym s’lonski wyrazym „klachac’ czyli plotkowac’.

      Jak ‚ech cosik zapomniou to prosza mi wyboczyc’, gynau wyboczcie mi prosza tysz tak samo i moje felery. Zowdy ale chyntnie kozdy wyraz i co ino by cza ino bouo wytuplikuja jak by co …
      Prosza tysz o ewyntualne korektury i uwagi, a radowou bych’sie na srogo krytyka. No i przepraszom oczywis’cie za tzw literowki.

      Jedna zgodywanka mom tysz do wszyskich = … kero to je ta godzina „czi c’wierci na dwanosto” ?

      • Dziś zmieniają nam znów czas, więc o którą dwunastą pani Irkowi chodzi ? Po staremu czy nowemu …

        =M====================

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko