Gliwickie mosty. Część 1

Program do zobaczenia w Telewizji Imperium na terenie Gliwic w sieciach światłowodowych firmy Imperium Telecom. Premiera w środy o godz. 17:30, powtórki w środę o godz. 19:30, 21:30, 23:30 i w czwartki 9:30, 11:30, 13:30, 15:30 oraz w niedzielę o godz. o 17:30, 19:30, 21:30, 23:30. Istnieje możliwość oglądania telewizji na żywo przez Internet na stronie http://tvimperium.pl/live123/. Dodatkowo 7 dni po premierze telewizyjnej odcinki “Detektywa” trafią do archiwum programu http://tvimperium.pl/category/detektyw-historii/

4 KOMENTARZE

  1. Witom jeszcze ze dugego letniego urlopu ale juz i z doma. Trocha myniyj zech ostatnio sam kukou, ale tym bardziyj z uciechom juzas’ to teroski robia. Pozdrowiom Pana Mariana przi okazji i dziynkuja za ciekawo korespondyncja i od niego i przi okazji i coniykerym widzom „Detektywa historii” za ciekawe informacje – kozdo korespondyncja czytom i na kozdo w najblizszym czasie na zicher odpowia. Jeszcze roz sam tysz przi okazji godom „Dziynkuja”. Z mojyj strony na poczontek mozno mauo korekta do ostatniego filmu i informacj dlo tych kerzy niy szprechajom po niymiecku. „Stolzebrücke” to niy „Dumny most” – keby tak bouo to by sie to pisauo ze przerwom we dwoch wyrazach. Fakt ze te miano mostu je szkryfniynte jako jedyn wyraz s’wiadczy o tym ize je to od nazwiska czyli w tym wypadku cza by sie jako detektyw historii Dlywic postawic’ zapytanie o kogo sam idzie kery sie mianowou ze nazwiska Stolze? Osobos’cie ze moich wiadomops’ci wnioskuja ze musi to chodzic’ o kogos’ kogo downe Glywiczoki chcieli uhonorowac’ i bezto dali tymu mostowi odniego miano.
    Znajonc miyjwiyncyj czas powstania tego mostu i jak momy juz te miano, no to momy ajnfachowo, wedug mie, robota. Mom te szczyns’cie ize ktos’ ze mojyj familii miou z tym mianym we Glywicach downo, downo tymu do czyniynia. A bouo to tak …
    Downiyj mode dziouchy we Glywicach i we Laband paczauy zrobic’ szkoua kero boua dlo nich atraktywnio i pozwolaua im pons’c’ z falom (wtedy) nowoczesnos’ci. Tak sie skuado ize we mojyj familii aze 3 dziouchy zrobiouy kursy stynografii, abo stynografii i stenotypii. To bouo ale downymi czasy atrakcyjniejsze jak dzisiej i dowauo wiynksze szanse modym dziouchom na atrakcyjno (wtedy) robota. Bou to downymi czasy tysz dos’ guos’ny a potym i propagowany zawod (stynograf. stynograf/stynotypista). We naszych Glywicach boua szkoua kero miaua w tym synsie rynoma i kero dobrze przigotowywaua mode dziouchy do tego zawodu i tyj roboty. A co to mo spolnego ze tym mostym ze filmu. Glywice downiyj bouy niymieckojynzyczne i sam cza spomniec’ o chopie kerymu bouo Heinrich August Wilhelm Stolze. Ta persona dlo systymu stynografii i stynotypii je czyms’ w rodzaju fundamyntu. H. Stolze dlo stynografii wtedy zrobiou tela co zodyn inkszy i jako ze mieli my we Glywicach i szkoua kero do tego zawodu przigotowywaua tak tysz i pos’wiyncono mu widocznie i tyn most. Ejnfachowo sprawa i tela …
    Czyli po polsku powinno sie godac’ o tym mos’cie „Most Stolze’go” (fonetycznie szuo/powinno by padac’ „most sztolcego”)

    We Glywicach downymi czasy bou znany „Zwionzek stynografow” (glywicko huta pos’wiyncioua mu fajno odlono plaketa). To tymu zwionzkowi zawdziynczali my nauka stynofrafii.
    Z okazij 40-lecia istnynia zwonzku stynografii we Glywicach, miasto odsuoniou uroczys’cie we ulicy Stolzestr. pamiontkowo plaketa/tablica ze podobiznom W.Stolze – bouo te we roku 1924 (05.10. / we niydziela) o czym stou we cajtungach (gazetach) dopowiadajonc ize je to piyrszy we Oberschlesien pomink pos’wiyncony W. Stolze i przi okazji chwolono sie ize Glywiczok Alfred Rüllke zostou mistrzym we zawodach stynografii z liczbom 300 sylab. Motyw stynografii we Glywicach niyjednokrotnie przitrefio sie we downych tekstach i literaturze zwionzanyj ze Glywicami.

    ps

    W. Stolze urodziou sie we Berlinie we roku 1798 a umar we roku (tysz we Berlinie) we 1867 roku. Zasuynou miyndzy inkszymi, i przede wszyskim tym, ize naukowo stworzou systym do niymieckojynzycznyj stynografii mianowanyj tysz inaczyj pismym szybkim, wonskim, tachygrafiom, fonografiom, kunsztym znakow mowy, i pieron wia jak tam ino i jeszcze … . Dlo tych kere poradzom se ze niymieckim tekstym sam link o tym chopie od kerego nosi wedog mie tyn most miano i do dzisiej (abo?)

    https://de.wikipedia.org/wiki/Heinrich_August_Wilhelm_Stolze

    Jak ktos’ doszou do inkszego rozwionzania zagadki tego glywickego mostu to z chynciom to przeczytom, a jak mie ktos’ tysz przekono ize sie myla to mo u mie dobre tzw „wyndzone”piwo – to moje ulubione (bamberske) piwo.

    Pyrsk !

    Mauy tuplikorz ze „naszego” na trocha wiyncyj „wasze”:

    tuplikorz – suownik

    bamberske – z okolic miasta Bamberg

    padac’- powiedziec’, mowic’

    kukou – oglondou, zaglondou

    kero – ktora

    inkszy . inny

    ejnfachowo – poprostu

    tela – tyle

    mianowac’ – nazywac’

    poradzic’ – potrafic’

    • Interesująca hipoteza – od zawsze znałem tłumaczenie jako „dumny most”, tak zresztą translatory automatyczne tłumaczą niemieckie słowa „Stolzebrücke”. Co prawda, zastanawiało mnie od dawna określenie „dumny” dla tego mostu – dlaczego dumny?
      Argumentacja ortograficzna Irka Czai wydaje się przekonywująca, ale … muszę zasięgnąć opinii jeszcze drugiego znawcy języka. To tak dla pewności, Panie Irku – przepraszam za moje niedowierzanie.
      =M=======================

      • Sprawdziłem wszystko błyskawicznie u językoznawcy, tłumacza i nauczyciela j. niemieckiego, ponadto kilku osobom z Gleiwitz rocznik 1925-30 zadałem też pytanie i prośbę o napisanie słów „Dumny Most” po niemiecku.
        Panie Ireneuszu Czaja – muszę podziękować za wyprowadzenie mnie z popełnianego latami błędu. Most Stolz’ego prowadzi ludzi do parku a nie Dumny Most. Przy okazji poznałem jak dawniej mieszkańcy Gleiwitz nazywali inne mosty:
        – most dla pieszych w ciągu dzisiejszych ulic Panewnicka-Baildona = Holz Brücke
        – most betonowy wąskotorówki = Eisenbahn Brücke
        – wiadukt Zabrska-Chorzowska = Hindenburgbrücke
        Mam nadzieję że pisowni nie pogmatwałem.

        =M=========================

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko