OBOZY CZ.I

21 KOMENTARZE

  1. Brawo Panie Marianie za odwaga, bo tyn temat to je temat chyba najtrudniejszy. Same nazywnictwo tych obozow, np; pracy, koncentracyjny, zaguady itd, usw juz je problymym dlo wielu ludzi coby to wszysko porozrozniac’ i poporzodkowac’.
    Mom mauo uwaga na poczontek. Pan spomino ino o cztyrych roztomaitych obozach pracy hitlerowskich we Glywicach. To pocza chyba trocha skorygowac’, bo na terynie dzsiejszego miasta Glywice bouo wiyncyj roztomaitych obozow kere tysz bouy i miyj abao wiyncyj obozami pracy, np pocza tu zaliczyc’ i roztomaite obozy na terynie dzisiejszyj glywickyj dzielnicy, kero wtedy mianowaua sie Laband. Tak samo z powojynnych obozow niy bou ino tyn jedyn NKWD we Laband. Tych powojynnych roztomaitych obozow (czi to pod administracjom ruskom czi polskom) bouo wiyncyj na terynie dzisiejszyj Polski, a liczba ich je liczbom cztyrocyfrowom. Niy spominajonc o wiynziyniach itd usw. Narazie poczekom co Pan na tyn temat powiy w kolejnych odcinkach, a jak cza bydzie to jo dopowia to co Panu uciyknie ewyntualnie przi rozprowianiu o tych trudnych rzeczach. Dzisiej ino mozno ogolnie zacytuja cos’ za polskimi z’roduami (bo niychca coby posondzano mie o jakegos’ rodzaju bycie „pro” …) co problym tyn jeszcze szyrzyj uzmysuowi widzom i czytelnikow TV Imperium kerzy tego tematu dobrze niy znajom a kerzy na zicher w ostatnich dniach spotkali sie z tym problymym np we tzw „Wiadomosciach” w polskyj TV ( sprawa zakazu prawnego urzywania okres’lynia „polske obozy koncyntracyjne”. Cytuja:

    „”Czy odpowiednie bedzie wiec okreslenie „obozy koncentracyjne”? Nazwa ta stanowi w Polsce pewnego rodzaju tabu, a obozy takie kojarzone sa wylacznie z Niemcami. W wydanej w 1969 r. malej encyklopedii PWN rozne formy obozow (w tym zaglady, koncentracyjne itd.) omowione sa w zbiorowym hasle „obozy koncentracyjne”. Historyk Andrzej Friszke pisze w wydanej w 1994 r. ksiazce, ze w Polsce okresu powojennego istnialy wiezienia i obozy, w gruncie rzeczy koncentracyjne prowadzone przez NKWD i UB. Np oboz w Oswiecimiu nie zostal zlikwidowany po wyzwoleniu, ale najpierw sluzyl za oboz sowiecki, glownie dla AK-owcow, a potem za oboz UB.””

    A jo sie pytom – Czymu miauo by byc’ we Glywicach inaczyj …?

    Na wszelki wypadek podaja dokuadnie pozycja z keryj tyn cytat pochodzi a kero zostaua mi przesuano osobiscie z „Centrum Stosunkow Miedzynarodowych Instytutu Spraw Publicznych”. Dyrektorym wtedy bou tam znany wszyskim Janusz Reiter. Siedziba to Warszawa ul. Mikolaja Reja 7.

    Titel:

    „Przeprosic za wypedzenie? O wysiedlaniu Niemcow po II wojnie swiatowej”

    Wydane to bouo we roku 1997.

    ISBN 83-7006-730-1

    Jak ktos’ poczebuje wiyncyj danych abo cytatow to stoja do dyspozycji.

    ps

    Z tymi supami betonowymi mo Pan recht i jak Pan wiy bouy one uzywane dalyj we tych obozach powojynnych, kere wtedy mies’cioy sie na terynie dzisiejszego miasta Glywice (Gliwice). Zresztom stojom do dzisiej i w inkszych punktach miasta …

    • Tak samo z powojynnych obozow niy bou ino tyn jedyn NKWD we Laband.
      Mój znajomy ( niestety już nie żyjący ) jako kilkunastoletni chłopak był więźniem obozu hitlerowskiego, właśnie
      w Laband, gdzie pracowal przy układaniu torów kolejowych do 1945 roku. Tak więc przed NKWD-owskimi obozami były tam hitlerowskie.

      • DObrydziyn’

        Prosz uwaznie przeczytac’- o tym tysz wspomniouech, a wiyncyj bydzie we nastympnych odcinkach Pana Mariana cyklu „Detektyw historii”. Wszysko poleku i wele raji.

      • Witom jeszcze roz.

        „Mój znajomy ( niestety już nie żyjący ) jako kilkunastoletni chłopak był więźniem obozu hitlerowskiego, właśnie
        w Laband, gdzie pracowal przy układaniu torów kolejowych do 1945 roku.”

        A mozno szuo by pora wiadomos’ci historycznych podac’ o tym lagrze we Laband (?)

        ps

        Lagrow/stalagow bouo wiyncyj we Glywicach, Laband i coukyj okolicy. Som naliczouech ich na terytorium samych Glywic conyjmiyj 8 qwedog oznaczyn’ administracji niymieckyj. Na zicher niy je ta moja lista jeszcze pounom. To samo jak idzie o okolice Glywic mom lista z conyjmiyj takom samom ilos’ciom Lagrow/stalagow ze oznaczyniami administracji niymieckyj z tamtych czasow, i tak samo je zech zicher ize i ta moja lista niy je jeszcze pouno.

        Za kozdo wiadomos’c’ w tym synsie byda wdziynczny.

        ps

        Dodom ino jeszcze ize bouy roztomaite lagry/stalagi dlo roztomaitych rodzajow wiynzniow i wiynzniarek, czio tysz jyn’cow. Niy wszyscy kerzy byli tzw robotnikami przymusowymi a kerzy tak sie dzisiej (o ile jeszcze zyjom) tak okres’lajom faktycznie nimi byli – czyns’c’ z nich, kerzy sie tak meldowali po wojnie abo okres’lali, boua faktycznie robotnikami kerzy sie sami meldowali do robot w Niymczech. Osobis’cie z takimi wypadkami sie spotkouech i wiym ze te persony godajom (jak wogole sie prziznajom do tego) to ino w zaufaniu, bo sie gan’biom. Znany mi przipadek miou np na cylu proba uzyskania odszkodowania od wuadz niymieckich. We Laband tysz byli i take „robotniki przimusowe”. Znany mi je przipadek takero „przimusowego robotnika” ze Sosnowca, kery som sie zguosiou do roboty u Niymcow. Duzo by szuo i o tych przipadkach godac’, ale niy chca byc’ z’le zrozumiany, abo posondzany o umiyjszanie ciyrpiyn’ tych kerzy naprowdy zmuszani byli do niywolniczyj niyjednokrotnie roboty.
        Tyn, nazwijmy to „fenomyn” spominom niy po to coby probowac’ umiyjszyc’ ciyrpiynia tych kerzy byli we tych lagrach, ale spominom to po to coby badacze geszichty (historii) i to uwzglyndnili – bo niykaj o tym wiadomos’ci mode pokolynie niy znondzie …

        Tyn „fenomyn” miou miejsce ze roztomaitymi narodowos’ciymi, a konsekfyncjom i drugom stronom tego „medalu” je fakt ze np Rosja Radziecko czyns’c’ swoich ludzi (po wojnie) kerzy sie dostali do niywoli niymieckyj, traktowaua jako zdrajcow i nawet juzas’ trafiali po wojnie za to do lagrow. Zresztom ta geszichta mo jeszcze jedyn wariant = niyjednokrotnie wiynznie niymieckich obozow trafiali po wojnie do sowieckich abo polskich obozow – bouy wypadki ze nawet w tych samych „pasiakach”. Prziczyny tego bouy roztomaite ale ze znanch mi spomna sam geszichta przedwojynnego dziauacza myn’szos’ci polskyj we S’lonsku, kery trefiou do niymieckego obozu, a jak wyszou z niego to Poloki wsadzioyli go nazod do obozu bo „komus'” sie spodobou odniego dom itd, usw …

        Ale nazod do sedna tematu. Podaja sam pora oznaczyn’ administracyjnych glywickich lagrow:

        – E1 Laband
        – E22 Gleiwitz – Ohringen
        – E62 Gleiwitz Steigern
        – E452 Gleiwitz Ohringen
        – E494 Gleiwitz Ost
        – E706 Gleiwitz (Arbeitskomando Stalag 8b Gleiwitz)
        – E708 Laband
        – E759 Gleiwitz

        A sam pora ze okolic Glywic:

        – E110 Stauwerder
        – E218 Flössingen
        – E332 Rudgershagen
        – E374 Rauden
        – E389 Rudgershagen
        – 478 Tost
        – E542 Föhrendgrund /Latscha/
        – E578 Peiskretscham
        – E709 Stauwerder
        – E749 Peiskretscham

        Przepraszom z gory za ewyntualne felery i czynste tzw „literowki”. Prosza tysz o uzupeunianie, korygowanie felerow i wdziynczny byda ze kozdo, nojmyn’szo nawet informacja w tym temacie z terynu Glywic i nojblizszyj okolicy.

      • Dopowiedzynie do sprawy „Lagrow”

        Kozdy kery sie w guymbi we sprawa tzw glywickich lagrow natrefi z czasym na jedyn problym jak idzie o skatalogowanie tych lagrow. Bezto mauo pomoc sam na marginesie. Oznaczynia niykerych lagrow som rozstomaite – wyniko to ze spraw administracyjnych i tak do przikuadu we Glywicach i okolicy werci sie ino spomniec’ istniynie Dulagow, Ilagow, Heilagow, Oflagow i Stalagow jak idzie o nazewnictwo we probach systymatycznego ujyncia tych obozow. Same oznaczynie tysz zmiynio sie niyjednokrotnie dlo roztomaitych obozow ze wzglyndu na czas kerego sie one dotyczy. Sam trocha tuplikowania dlo lepszego zrozumiynia sprawy:

        Dulag Öhringen bei gleiwitz (12.1939)

        Heilag Öhringen bei Gleiwitz (9.1940/2.1941 – 7.1941/2.1942)

        Oflag VIIID Tost (7.1940 – 10.1940)

        Ilag Tost (10.1940 – 3.1941)

        Ilag VIII Tost (3.1941 – 6.1942)

        Ilag VIIIH Tost (6.1942 – 11.1943)

        Oflag 6 Tost (12.1943 – 4.1944)

        ps

        Wspomna sam tysz sprawa filii obozu we Cieszynie (z dzisiejszyj czyns’ci tego miasta po stronie czeskyj) bo powionzane to je ze nojblizszom okolicom Glywic.
        Wtedy Cieschan mianowou sie Teschen, i bou tam tzw Stalg VIIID Teschen potym przemianowany na VIIIB Teschen. Podobno filiom tego stalagu bou lager kole Glywic we miejscowos’ci Lindenheim wtedy, akero mianowana boua tysz i Koslow abo Kozlow (zaleznie od czasu) i kero dzisiej mianuje sie Kozłów.
        Z tym obozym powionzano je geszichta „ruskich” wojokow kole Brzezinki (czyli dzisiej to dzielnicy Glywic jak sie niymyla). Trocha haotyczne som dane na temat tego miejsca pochowko, bo majom tam lezec’ i podobno ofiary robot przimusowych, ale wiym ze bouy tam i zwuoki przeniesione do tyj mogiuy pora lot po wojnie ze terynow posesji prywatnych. Informacje o tym kozdy moge se wysznupac’ o tym we i-necu. W kozdym razie klasyfikowany je tyn oboz do tzw filii Stalagow.
        Oznaczynia te som precyzyjne ale niystety czynsto som one miyszane, mylone itd nawet we opracowaniach zawodowych historykow.

        A sam tuplikowanie skrotow oznaczyn’ tych roztomaitych obozow:

        Lager – oboz

        Stalag (Stammlager) – idzie to przetuplikowac’ jako „oboz macierzysty”

        Dulag (Durchgangslager) – oboz przejsciowy

        Oflag (Offizierslager) – oboz dlo oficerow

        Ilag (Internierungslager) – oboz internowania

        Heilag (Heimkehrerlager) – to idzie przetuplikowac’ np jako „oboz dlo powracajoncych do domow”

        Pozatym dlo tych kerzy szyrzyj sie zainteresujom sprawom roztomaitych obozow wogole podaje ze w czasie wojny rozrozniano jeszcze skroty:

        Frontslager, Kgf-lager, Kgf-Laz, Mar-lag, Res-lag.

        Mom nadzieja ze nic niy zapomniouech.

  2. Na przełomie lat 50 i 60 tych przychodziliśmy na ten zbiornik całą grupą dzieciaków z ulicy P. Skargi. Był to najbliższy obok cegielni zbiornik wody gdzie mogliśmy się wykąpać. Oczywiście nikt z nas nie wiedział co tu się wyrabiało kilkanaście lat wcześniej.

    • To tak jak z wieloma miyszkancami, wielu z nich dzisiej niywiy ze mo np domy abo ogrody na terynie masowych grobow ludzi pomordowanych po wojnie …

  3. Arbeitslager Gleiwitz IV

    Lager tyn powstou na terynie wczesniejszego obozu dlo dlo wiynzniow wojynnych i przimusowych pracownikow, kery bou 200 metrow oddalony od koszar. Na poczontku bou to jedyn drzewniany barak, dopiyro potym jak przibyli wiynz’nie to oni postowiyli(zbudowali) drugi barak, potym latryna(barak), kuchnia(barak), szpital do wiynzniow(barak) i budynek kaj sie myli/kompali. Oprocz tego bou magazyn na jedzynie. Baraki bouy take ze zyli tam w cizbie, ale bouo czysto i niy bouo robokow (wszy itd). Couki teryn bou ogrodzony tak jak godou Pan Marian i bouyino jeszcze cztyry wieze. Wiynznie spali na 1-piyntrowych pryczach. Ogrodzony tak jak opisany na filmie bou teryn srogi na piytnoscie hektarow. Wiynznie kere niy przezyli -> ciaua bouy przodki we dziurze ze chlorowanym wapnym a potym podobno transportowane do Brzezinki (Oswiecim-Brzezinka). Barak dlo SSmanow bou poza ogrodzyniym. Najprzod prowadzony bou tyn lager przez SSmanow a potym skerowali do niego wojokow Wehrmacht’u kerzy niy mogli byc’ juz na froncie.

    Dalyj bydzie juzas’ …

    • We lagrze Gleiwitz IV bouo duzo muzoumanow. To je sprawa ciekawo ale mauo mi znano. Tukej dochodzi do paradoksu i przipadku historycznego = jak wiymy we Glywicach jeszcze downiyj wojokami byli i muzoumany (np ze Bosni, Tatary i pora inklszych). Jak widac’ „historia kouym sie toczy” …
      Wiym ze byli tam narodowos’ciowo Zydy, obywatele pochodzynia wyngerskego, polskego, francuskego.
      Obleczynie (ubrania) i jedzynie bouo dostarczane ze Oswiyncimia. Jedyn roz, wedog znanych mi informacji, udauo sie jednymu wiynzniowi uciyc – nazywou sie Józef Gębala, kery wczasie jak bou skerowany do roboty na terynie kazerny uciyk z twmtond.. Inksze ucieczki sie niy udauy.
      Wiynznie robiyli tak jak spominou Pan Marian. dodom ino ze te pojazdy kere rymontowali i przebudowywali to bouy pojazdy wojskowe, Musieli tysz _wedog zeznan’ lakerowac’, malowac’ te pojazdy bez s’rodkow ochrony drog oddychania, Wiela tragedii sie tam odboua ale dlo mie najstraszniejszy opis je opisym kery przypomino mi znano scyna podobno ze powojynnego obozu dlo ludzi ze S’lonska, kery bou obozym pod polskyj UB administracjom, a kery bou ino kilkadziesiont kilometrow dalyj, kaj we obu przipadkach baraki ze wiynzniami w s’rodku zostauy podpalone. Wspomniany Lätsch niy bou jedynym komyndantym tego obozu, ale bou tym piyrszym i najgorszym chyba, zresztom jeszcze w czasie wojny przez samych hitlerowcow zostou zdegradowany, co o czyms’ tysz moge s’wiadczyc’ …
      Pan Marian godo ze niywiy dokuadnie co oni (wiynznie) tam we tych kazernach wus’ciwie by robiyli – robiyli przi robotach zwionzanych np ze kanalizacjom i elektrykom, ale inksze roboty jak np reparatury i naprawy bouy ich zadaniym.

      • Jeszcze pora uwag, kere mi sie nasunouy dopiyro po czasie. SSmanow bouo kilkanos’cie na poczontku a liczba okole 50 wartownikow zawiyro conajmij pouowa z tego spomnianych wartownikow kerzy byki jako wojoki z Wehrmacht’u skerowani ze frontu do roboty w tym lagrze.
        Drugo rzecz to sprawa tych ruskich jyn’cow = oni byli we lagrze jynieckim kole kerego (bezpos’rednie somsiedztwo) utworzony zostou Lager Gleiwitz IV.

  4. Wg. informacji ze wspomnianego opracowania państwa Strzeleckich wynika że, „muzułmanami” byli więźniowie skrajnie wyczerpani, wychudzeni i nie rokujący nadziei na wyzdrowienie. To było określenie potoczne, nie mające nic wspólnego z narodowością.
    Proszę jednocześnie o ewentualne zdjęcia związane z terenami opisywanych obozów – jeśli takie Państwo macie ( skany, linki do galerii – obojętnie).
    Ciekawą rzeczą jest to, że istnieją pogłoski o istnieniu na opisywanych terenach wcześniejszych obozów wojennych jenieckich, ale nie ma na ten temat żadnych KONKRETNYCH materiałów – przynajmniej ja ich nie znam.
    =M===========================

    • Mozliwe ze tak to nalezy rozumiec’.juz kedys’ z kims’ na tyn temat wymiyniouech zdania, ale osobis’cie ani w polskojynzycznych ani we niymieckojynzycznych, ani tysz we czeskojynzycznych z’roduach take potwierdzynia niy znoduech. co niy znaczy ze tak faktycznie niy bouo. Coz zoboczymy czi ktos’ jeszcze sie tukej odezwie, bo faktycznie chyba oba momy podobne z’rodua jak idzie o tyn oboz.

      • Trocha juzas’ ze geszichty na tyn temat „Muselmänner”

        Wiadomo ze poraset (ca. 200-300)muzouman’skich czuonkow suawnyj 13 Dywizji SS kero mianowano boua „Handschar” wczasie ich szkolynia zbuntowauo sie i trefiyli oni do roztomaitych KZ. Wiymy skondinond ize byli to tzw „Bos’niyki”, a dokuadnie godajonc wyznawcy islamu ze terynow serbskich, kroackich, bosniackich i im pogranicznych. Z drugyj strony wiymy ze we glywickich lagrach gynau ludzie ze tych okolic byli notowani jako wiynzniowie. Tak tysz powstauo w nawionzaniu do Glywic te konkretne zapytanie juz jakis’ czas tymu = czi te „Muselmänner” tukej byli tymi jak ich opisou logicznie i prawiduowo Pan arin, czi tysz mozno byli to faktcznie Muselmänner …?

        Niystety nawet pochodzynie tego wyrazu we suownictwie wiynzniow obozow koncyntracyjnych niy je wyklarowane, istniejom ino pewne tezy.

  5. Dobry dziyn’

    Pora drobnych informacji, kere som (wedog mie) ciekawe wysznupouech jeszcze.
    Lager Gleiwitz IV powstou z inicjatywy organizacji Todt (OT) kero we Keith- i Schlageter kazernach juz zatrudniaua obcokrajowcow jako robotnikow i ruskich jyn’cow. Na terynie tych kazernow robotniki robiyli przi powstawaniu zakaudu kery miiu za cyl te reparatury wojskowych pojazdow/ciynzarowek). Piyrszymi wiynzniami ale obozu kery powstou we roku 1944 (czerwiec) boua grupa 80ciu wiynzniow polskich i ruskich, kerych skerowano tu ze Monowitz. Tych wiynzniowjednak juz wer auguscie, po probie masowyj ucieczki ze „Gleiwitz !” wysuali juzas’ do Manowitz nazod. Zastompiyli ich Zydy. S’rednio ilos’c’ wiynzniow bouy miyndzy 400 a 500, i byli to kajs’ miyjwiyncyj 85% Zydy.
    Procz Wyngrow, Francuzow „Jugosuowianow” i tych kerych juz wymiyniouech wczes’niyj, wiynzniami byli tu jeszcze i Italioki i Niymcy. Te zakuady naprawcze pojazdow wojskowych, miauy powstac 1942 we Min’sku, ale skuli sytuacji na froncie stauo sie tak ze otwarli je we Glywicach. Roboty i robotnikow/wiynzniow kontrolowaua przi tym spomniyno juz organizacja Todt. Oprocz spoimanych juz przezymi robot zarzond wojskowy we Glywicach miou tysz czyns’c’ tych wiynzniow do robot krawieckich i szewskich. OT wynajmowauo wiynzniow tysz firmom budowlanym. Przi robotach zwionzanych ze szkodami po bombardowaniu pod koniec 1944 tysz musieli robic te wiynznie – we i-necu je nawet jedna fotka kero to przedstawio. Ze cinzszych robot trzeba spomniec ize musieli kopac’ rowy przeciwczougowe zimom we zamarzniyntyj ziymi. Komanda robocze bouy w sile 20-30 chopa i pilowauo je 2-3 czuonkow organizacji Todt i 3-8 SSmanow. We baraku dlo chorych miauy przebywac’ s’rednio 20-30 chorych.

  6. Sam link na pora archiwaliow kere pokazujom zycie wiynzniow/jyn’cow we jednym ze obozow we Laband w czasie ostatniyj wojny:

    http://www.iwm.org.uk/collections/search?f%5B0%5D=placeString%3AGliwice%2C%20Upper%20Silesia%2C%20Poland&query=

    We Laband bouy roztomaite obozy i w czasie wojny i jeszcze pora lot po wojnie, wiynzniami i jyn’cami byli i chopy i kobiyty a nawet dzieci.Narodows’ci bouo tysz bardzo duzo przez okres tych i niymieckich i polskich czasow. Niystety wiele ofiar i z lat wojny i z lat powojynnych je zapomnianych. Niy istnieje we Glywicacj zodno istytucja abo organizacja kero by sie wuas’ciwie wkon’cu zajonua tom sprawom. Szkoda …

    • Wyjas’niynie do fotki na kero link je konsek wyzyj.

      Ta fotka knipsniynto je przez fotografa kery stou i za plecami bou teryn kaj stoi tzw „Dom Kultury” we Laband a domy za jyn’cami w dali to zabudowania ulicy kero dzisiej sie mianuje Ul. Narutowicza. Dobrze rozpoznawalne som obiekty gazowni Laband.

      • Bardzo ciekawe od strony historycznej zdjęcia. Jak należy powiązać Lamsdorf z Laband? To dwa odległe od siebie miejsca.
        =M===========================

      • Lamsdorf (dzisiej Łambinowice) bou obozym „macierzystym” – couki zarzond bou tam. S’wiadczy o tym np korespondycja kero je czyns’ciowo/fragmyntarycznie nawet do znons’cia we i-necu. Kedys’ cos’ Panu w zwionzku ze ruskimi wiynzniami/jyn’cami Panu przesyuouech(dowouech namiary).

  7. Ja pamietam jak w latach 80tych na rowerze do Dziadka( Rest in peace) ogrodek przyjezdzalem. Z kuzynem przez ta brame zawsze sie jechalo. Ciagle na glowie mialem pytanie, dlaczego te slupki byly betonowe. Trzeba bylo ponat 30 lat, aby nareszcie poznac je histrorie.
    Dziekuje bardzo. Gliwiczan z Kanady.

    • Panie Sebastianie, podobnie ino konsek wczes’niyj mi to sie dziauo. Do dzisiej ludzie grzebiom w roztomaitych ogrodkach i niy zdajom se sprawy ze troszka guymbiyj idzie jeszcze znalys’c’ szczontki ludzke czi to z czasow hitlerowskich czi powojynnych. Niy znaczy to ze wszyske ogrodki bouy na masowych grobach zakuadane, ale czyns’c’ z nich niystety ja. Tak samo i niykere budynki bouy budowane w miejscach kaj zakopywane bouy ludzke zwuoki – przipominom tu choc’by ino moj apel do glywickego biskupa i odniego odpowiedz w bouyj glywickyj TV … .

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko