DETEKTYW HISTORII – OBOZY CZ.III

5 KOMENTARZE

  1. Dobrydziyn’

    Na poczontek Piykne Podziynkowania dlo ludzi kerzy mieli odwaga cywilno wypowiedziec’ sie przed kamerom. Te odnich wspomniynia som bardzo wartos’ciowe. Szczegolnie ciekawe do mie bouy wspomniynia Pani Klary i przipominajom mi spomniynia mojyj somsiadki, kero do dzisiej miyszko kole mie, kero jako rowies’niczka pani Klary przezoua wkroczynie rusow do Glywic i wiela mi o tamtych czasach rozprowiaua i do dzisiej mom jeszcze jom jako z’roduo wiadomos’ci.

    Ta fabryka sadzy zaczua byc’ juz budowano we roku 1940. Sadza kero tam boua produkowano to bou skuadnik do produkcji gumy i opon. Obok lagro do obcokarajowych robotnikow przimusowych powstou tyn lager do Zydow ze tzw Ost-Oberschlesien. Tyn lager bou od IV 1942. Potym we roku 1944 (3 maj) lager tyn ostou sie podobozym KZ Auschwitz III.
    Boua jedna wyjontkowo grupa ws’rod tych Zydow, byli to Zydy ze zachodniyj Europy(w tym i ze Niymiec). Ta grupa boua najprzod pod administracjom wspominanyj we inkszym temacie organizacji Schmelt. W tym byli ale podobno tysz zydowske obywatele Jugoslawii i Grecji.
    Kobiyty robiouy przi produkcji sadzy i pakowaniu. Kobiyty stanowiouy do 80 % zauogi. Przerabianie antracytu, siarki i oleji na sadza bouo szkodliwe dlo tycj robotnikow w tamtych warunkach np oddziauywauo niszczonco na s’lozowki, s’lypia i puca. dodatkowo bouo czynsto notowane poparzynie przi wynoszyniu wiadrami goroncego olyjowego odpadu.
    Chopy przewaznie robiyli na s’wiyrzym lufcie przi rozbudowie zakuadu, no i niy bouo ich wiela.
    Boue wiynznie s’wiadczyli ize pracowniki zakuadu starali sie ich chronic’ i im pomogac’, w tym kerownictwo i urzyndniki. Co ciekawe po przejynciu przez KZ Auschwitz najprzod polepszouy sie warunki wiynz’niow. S’miertelnos’c’ ws’rod kobiyt boua myn’szo jak u chopow. Lager bou pilnowany przez 70 SSmanow ze 60ego Wach-komanda ze Auschwitz.
    Udokumyntowane som 2 przipadki s’mierci kobiyt ze tego lagru. Bouo to po przejyn’ciu lagru przez „Auschwitz” i twierdzone to je przez naocznych s’wiadkow wymiynianych z imiynia i nazwiska. Jak bydzie poczebne to podom te miana. Te dwa wypadki to bouo samobijswo przez wyskoczynie ze 4go piyntra hali fabrycznyj. Wspominiany je tysz doukadnie przipadek (miano niydoszuaj ofiary je mi znane) kaj jedna kobiyta miaua byc’ wyrokym skazano za to ze ukradua chlyb, ale wyrok niy zostou wykonany.
    18go stycznia 1945 lager bou kolejom ewakuowany do Oraniynburga. Chopy trefiyli do Sachsenhausen i Flossenbürg. Kobiyty trefiouy do Ravensbrück i odniego filliow obozowych we Neustadt-Glewe, Malchow i Rechlin, kaj je wyzwolyli Rusy.

  2. Panie Marianie, jak zwykle oglądam Pana program, uwielbiam go! – jest potrzebny dla potomnych gliwiczan i nie tylko. Przykład: była Stacja Wąskotorówki przy kopalni Gliwice, stała do niedawna, dzisiaj już jej nie ma, ślad jednak pozostał – dzięki państwa programowi!. Myślę, że kiedyś nasze pokolenie skorzysta z tego materiału?. Ale nie o tym miałem pisać. Zwróciłem uwagę na dziury w murach fabrycznych i uważam, że one powstały po likwidacji zakładu a wykonane w póżniejszym terminie przez złomiarzy a być może przez byłych dysydentów zakładu?, tam stały stalowe urządzenia ważace wiele ton?. Nieżyjący już mój sąsiad, opowiadał mi coś, nie coś o pracy w Carbochemie i uciążliwych warunkach w jakich musiał pracować, chorował na płuca – ja wiem skąd ta choroba?. Zakład po wojnie funkcjonował, więc nie jest możliwe aby te dziury w murach obiektu pozostały do dziś?. Zakład zatruwał powietrze, niemal całych Gliwic. Kto był w pobliżu, ten wie?.

    • To bouy tysz moje mys’li, ale ta wypowiydz’ Pana Mariana i jeszcze inne podobne, we inkszych odcinkach „Detektywa” niy zawsze poruszom, bo stawiom se we moich dopisach do tych filmow poruszac’ ino najistotniyjsze (wedog mojego mniymania) sprawy z tych kere Pan Marian zagadnou(abo zapomniou) a kere jo widza imozno konsek naczyj. Dobrze ze kolega tysz to robi, bo tak idzie dokuadfniyj temat poznawac’ – aze do detali …

      Jak juz sam godka o budujoncyj krytyce to musza cos’ jeszcze krytycznego zauwazyc’ – oczywis’cie to moje subiektywne odczucie — niykedy Pan Marian mo tyndyncje do odbiegania od suchych faktow i trocha koloryzuje. Kozdy z nos miyj abo wiyncyj je skazany na take cos’, ale wedog mie nalezy to minimalizowac’.

      Zblizo sie s’wiynto zmaruych i ciekawych je co na ta okolicznos’c’ bydzie w „Detektywie”, bo tematow je couki katalog, a jak znom Pana Mariana to zaskoczy nos juzas’ czyms’ nowym i m,auo znanym nawet historykom zawodowym.

      Pozdrowiom

      Irek Czaja

      ps

      Prosza o wybaczynie = niykedy zapominom wszkryfnonc’ moje miano i wstkryfniyncie je z „mianym” Anonim, ale mys’la ze kozdy mie po moim szkryflaniu i w takich wypadkach zaroski rozpoznowo.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko