DETEKTYW HISTORII: Nagrobki

18 KOMENTARZE

  1. Jak idzie o ta „urna” to drugo podobno (= siostrzano ale niy blizniaczo!) stoi na grobie rodzinnym Freund’ow we Berlinie. Obie wykonou tyn som artysta dlo swoich pomaruych wczes’nie bratow. Jyj tworca je wiyncyj znany jeszcze jak tyn kerymu boua pos’wiyncono. Samo „urna” nalezy fachowo mianowac’ po polsku l e k y t .
    Co ona przedstawio (motywy artystyczne i symbole) i poczymu prawie te, to Pan z tego co wiym juz mo w archiwum wiadomos’ci. Dodom ino do pan’skich informacji, ze przeszuo sto lot tymu curik, uratowou jom od zniszczynia(szczaskania i przetopiynia) radca prawny Schiller (znany glywickim „detektywom geszichty”) i tak to juz wtedy staua sie ona jednom z najwazniejszych atrakcji glywickego muzeum. Niystety dzisiej niyco zapomniano we Glywicach o niyj, i bezto raduja sie ize Pan to spomniou. Pozdrowiom

    Irek czaja

    • Witom

      Jeszcze roz wroca do sprawy tyj „urny” kero stoi przed muzeum, bo udauo mi sie odkryc’ jedna ciekawo rzecz, keryj niy idzie pominon’c’ a kero dodowo tymu zabytkowi jeszcze trocha pikanterii. Najprzod podejzywouech ze tyn Freund kerymu ona je pos’wiyncono umar tak modo we Glywicach s’mierciom ze tak powia „normalnom” – okazuje sie jednak ze niy = wysznupouech ize on sie sam zastrzelou. To sprawa naprowdy dlo detektywow w takim razie … .

      Odlano zostaua ta urna we Glywicach ze modelu kery spomniany tworca stworzou we Rzymie. To juzas’ je dodatkowym smaczkym dlo historykow sztuki mozno …

      ps

      Panie Marianie, korzystom sam z okazji i podpowia Panu jedyn temat kerego osobis’cie niy moga sprawdfzic’ (bo niy przebywom na miejscu) a kery moge sie Panu przidac’ we Pana inkszyj dziaualnos’ci – we Pana wycieczkach po S’lonsku. Otorz, udauo mi sie wysznupac’ cos’ ciekawego o jednym z ze kos’ciouow we Zabrzu, i jak mi wiadomo nikt tego jeszcze tam niywiy. Chodzi o dzwon ze kos’cioua ewangelickego nazywanego „Friedenskirche” (tzw kos’ciou pod wezwaniem „Pokoju”- to tyn kos’ciou:

      https://pl.wikipedia.org/wiki/Kościół_Pokoju_w_Zabrzu#/media/File:Kościół_ewangelicko-augsburski_im._Pokoju_Zabrze,_ul._Marcina_Lutra_2_(5)_KS.JPG

      (Jak wiadomo zabrzan’ske ewangeliki majom historycznie s’cisue powionzanie ze Glywicami – tak ze niy je to temat kery niy pasuje do tematyki glywickego „Detektywa historii”.)

      Otoz jak tyn kos’ciou bou budowany to zezwolou cesorz Wilhelm I na umieszczynie w tym kos’ciele dzwonu kery pochodzi ze Francji, a dokuadnie ze miejscowos’ci Ham w departamyncie Somme. We wojnie ze roku 1870/71 stacjonowauy tam pruske wojoki i tyn dzwon mo pewno geszichta skuli keryj oni go po opuszczyniu tyj miejscowos’ci wziynli go mit (ze sobom).
      Co ciekawe Napoleon III (Charles Louis Napoléon Bonaparte) bou jakis’ czas (6 lot aze!) wczes’niyj wiynzniym w tyj miejscowos’ci – uciyk nawiasym godajonc z tego wiynziynia przebleczony za ajnfachowego murarza! Tak ze przez te 6 lot suyszou on tyn dzwon dzwonic tam najprowdopodobniyj setki razy. Jak poznac’ tyn dzwon spyto sie Pan i czytelnik (?)

      Stoi na nim po francusku tak:

      „Ph. Cavillier m’a fondue pour servire au Chateau de Ham l’an 1774”.

      Mozno Pan abo inkszy detektyw bydzie poradziou zrobic’ nastympny krok w temacie tego francuskego dzwona ze Zabrza … (?)

      Odymie pora ilustracji do tego tematu:

      To sam to scyna przedstawiajonco suynno ucieczka Napoleona III ze ojczyzny tego potym zabrzan’skego dzwonu:

      http://schlesien.nwgw.de/foto/displayimage.php?album=1173&pos=0

      A sam widac’ we jednym i spomniane wiynziynie i fortyfikacje twierdzy we keryj przebywali pruske wojoki – te kere wywiyzli z tamtond tyn dzwon:

      https://de.wikipedia.org/wiki/Ham_(Somme)#/media/File:Staatsgefängnis_Ham_(GL_1853-211_CSchmetzer).jpg

      Co ciekawe nowe miejsce pobytu tego dzwonu poswiyncone zostauo gynau sto lot od daty kero na tym dzwonie boua umieszczono we francuskyj insygni/napisie.

      Szkryfuech to bo wiym ze juz Pan bou we Zabrzu niyroz na detektywistycznym tropie, a na zicher sprawa zabrzan’skich „zelaznych domow” jeszcze tysz niy roz pana zafrapuje – bezto przi okazji i sprawa tego dzwonu panu i inkszym proponuja jako ciekawy temat- epizod. A mozno ktos’ pomoge sam mi sie dowiedziec’ eli tyn dzwon tam jeszcze je, bo niy moga niystety som sie tam w najblizszym czasie udac’.

      Pozdrowiom

      Irek Czaja

  2. Co do Laband i naszego rodu Welczkow to niy ino niszczone bouy za czasow polskich pamiontki po nich, ale juz przed wojnom strona polsko staraua sie tyn rod oczerniac’ propagandowo we prasie i na inksze sposoby. Szkoda, bo niy wiedzom te nacjonalisty i dzisiej ize wiynkszos’c’ tego co im do gowom propaganda nawciskaua to bzdury. Rod tyn mo wiela wspolnego i ze geszichtom Polski, choc’ Polokami niy byli. Znali i uczyli sie i polskyj godki a i inksze „jynzyki” bouy niyroz na przestrzyni lot odnich narzyndziym roboty jako znanego rodu kanclerzy i dyplomatow. Ich ziymia (siedziba we Laband) gos’cioua niyroz zane i wybitne persony. Wydawqane bouy sam przijyncia dlo koronowanych i wysmienitych ludzi, ale nigdy niy zapominali o swoich podwuadnych i tysz dlo nich wiela robiyli. Powionzania familijne to arystokracja rangi s’wiatowyj, ale i we miyjszym wymiarze znon’s’c’ idzie o nich wspomniynia we geszichcie i literaturze polskyj – np we utworze „Pan Tadeusz”. Malarsto polske tysz mo motyw, kery Pan przedstawiou na filmie we tle.
    Zdradza sam ino jedyn malucki szczegou, kery powiniyn pokozac’ historykom polskim i konserwatorom zabytkow, jak i wuadzom odpowiedzialnym, ze warto sie pozbyc’ uprzedzyn’ i wkon’cu zadbac’ o zabytki po tym rodzie we Laband, – – Jak hrabia von Welczek gos’ciou we Laband doktora Styczyn’skiego to przedstawiou mu swojego synka tak „czy to nie prawdziwy wojewoda sandomierski”. Zamek Welczka bou tysz we czasie powstan’ siedzibom tzw powstan’cow, i chociosz doszuo niydaleko do tragedii – prowokatory polske mordowali, to potym kozdy bez wyjontku na opcja narodowos’ciowo czimou sztama ze drugim i nikomu nic sie niy stauo, a som hrabia niyjednokrotnie pomagou bezstronnie i tysz przes’ladowanym bez wzglyndu na to jakyj narodowos’ci sie czuli. Odniego majontek we geszichcie mianowany bou mianym „Pan’stwo Welczkow” i w tym pan’stwie rod tyn starou sie dbac’ o swoich powduadnych dobrze. Niystety po wojnie ich majontek zostou rozkradziony a posiaduos’c’/zamek rujnowany i na koniec wysadzony do luftu. Pozwoli Pan ze zakon’cza ale inaczyj, jak przistauo na Labandera” te pora wyrazow o mojyj miejscowos’ci. Wspomniou Pan jedna geszichta zwionzano ze grobowcyami Welczkow – jo dopowia jeszcze jedna, trocha pasujonco do tematu i kryjonco mauo tajymnica. Swojego czasu we grobowcow Welczkow we Laband roztwarto sie ostaua jedna truchua (trumna) – „W 1912 roku podczas takich prac przeprowadzonych w kosciele przez firme G.Kuczory, dokonano interesujacego odkrycia. Otwarto przy okazji kilka trumien w krypcie. W jednej z nich znaleziono w dobrym stanie zachowana suknie jedwabna o nieco wyblaklym zolto-czerwonym kolorze. I nic poza tym. Byla to trumna baronowny von Este z d. Welczek, zmarlej w 1797 rku. Nie znaleziono sladu jej zwlok. nie udalo sie wyjasnic zagadkowego braku zwlok i przyczyne wlozenia do trumny jedynie sukni.” Podziymia te som legyndarne a odnich legynda siyngo do spomnianego koscioua „sw.Krziza” jak i do tzw „Barka” i „Spichlerza” tysz. Ale mog bych sam godzinami rozprawiac’, a lepiyj po leku dozowac’ te „tajymnice” … 😉

    Pyrsk!

  3. Witam, na cmentarzu lipowym w sektorze C4, rząd 17, nr 2 znajduje się zaniedbany grób nieznanego żołnierza. Podobno kiedyś harcerze wystawiali nawet przy nim warty honorowe, a teraz tylko dobrzy ludzie, co jakiś czas, wymienią krzyż, bo stary zdążył już zbutwieć. Szkoda takiego miejsca pamięci. Czy o groby tego typu nie powinna dbać jakaś konkretna instytucja? Jaka jest historia tego grobu? Pozdrawiam
    Z wyrazami szacunku
    Krzysztof Lukoszek

    • Dziękuję za podpowiedź, Znalazłem w grobonecie zdjęcie tego grobu nn . A le korzystając z mapy cmentarza, bo system nie przewiduje poszukiwań wg sektora,rzędu i nr grobu,. Tym sposobem nie mogę podać linku do zdjęcia. Ale faktycznie – krzyż zaniedbany, jak i cały grób. Muszę zasięgnąć informacji w takim razie w Mzuku / cmentarze. Kiedy się dowiem co i jak jest z tym grobem – niezwłocznie w tu napiszę.
      =M====================

      • Dziękuję za odpowiedź. Zdjęcie nie odpowiada już rzeczywistości. Krzyż nie jest już brzozowy, tylko wygląda na przeniesiony z tymczasowej mogiły, a napis jest na kostce brukowej, ale już uległ zamazaniu. Obramowanie grobu, które wydaje sie być najstarsze, może oryginalne, rozeszło się na boki. Ziemia pracuje. Pośrodku pozostaje przycinana przez jakąś dobrą duszę, róża, która w okresie kwitnienia przyćmiewa swym widokiem okoliczne groby. Bedę bardzo wdzięczny za dodatkowe informacje. Pozdrawiam
        Krzysztof Lukoszek

      • Przedstawiam odpowiedź Zarządu Cmentarzy Komunalnych w Gliwicach w sprawie grobu nieznanego żołnierza na Cmentarzu Lipowym:

        Szanowny Panie,
        W związku z Pana mail’em uprzejmie informujemy:
        Grób C4-17-2 na cmentarzu Lipowym jest nieopłacony i mógłby zostać
        zajęty do
        kolejnego pochówku, jednak ze względu na tradycję utrwaloną poprzez
        istniejący na tym grobie napis zarząd cmentarza nie podjął dotychczas
        takiej
        decyzji, licząc na uzyskanie informacji kiedy i dlaczego napis został
        umieszczony na tym grobie.
        Oznaczenie tego grobu jako „grób nieznanego żołnierza” wg naszej
        wiedzy nie
        miało podstaw formalnych i musiało być całkowicie indywidualną
        inicjatywą
        nieznanej osoby.
        Zapisy w księgach cmentarnych nie dają jakichkolwiek podstaw do wiązania

        tego miejsca z pochówkiem żołnierza (wojskowym).


        Z poważaniem
        Zarząd Cmentarzy Komunalnych
        w Gliwicach

  4. Pięknie Panie Marianie, z tymi nagrobkami to nigdy nic nie wiadomo, bo i te starsze to ich historia tajemnicza. Ciekawe opracowanie, brawo!

  5. Panie Marianie, a ten pomnik dzieci, które się biedoczki nieszczęśliwie spaliły, to ma Pan jakieś informacje? Coś więcej może Pan napisać? Pytam, bo Pan jest taką naszą skarbnicą wiedzy o Gliwicach. A ten odcinek też ciekawy, jak każde Pana opracowanie. Dziękujemy.

    • niy spolouy ino zadusiouy, bo niykere znich sie obalouy przi drzwiyrzach roztwiyranch do dryny(do wewnontrz), i beztorz inksze sie ostouy dryny jak sie dymiouo …

      ps

      dopiyro po tym niyszczyns’ciu przepisy roztwiyrania drzwiyrzow takich sali zmiynione sie ostauy obowionzkowo na zewnontrz.

  6. Witom Panie Marianie roz jeszcze.

    Mozno znondzie Pan kedys’ i czas i ochota na film pos’wiyncony tymu kos’cioukowi kery je np piyknym przikuadym „oriyntowania”. Pisza sam o tym fakcie bo to mo zwionzek ze ukuadym niy ino osi, czyli pouozynia, kos’cioua ale i miejscym kaj som i chor i najstarsze groby. Nawiasym godajonc to pomago datowac’ poszczegolne elemynty kos’cioua „detektywom historii”. Wprowdzie kosciouek we Zakanauym bou pora razy rozbudowywany, ale archeologicznie patrzonc idzie to zbadac’jeszcze dzisiej na podstawie najstarszych fundamyntow. Wiym tysz ze kerhof bou jeszcze kilkadziesiont lot wczes’niyj o wiele „bogatszy” we piykne groby/grobowce. To juz ale tysz ino pod ziymiom je dzisiej „widoczne”. Prosza tysz merknon’c ize mury i brama mo wielke podobiyn’stwo do tzw „Bartka”, a to tysz o czyms’ s’wiadczy np w nawionzaniu do legynd o podziymnych przejs’ciach. Materiauy uzyte we wszyskich miejscach zwionzanych ze legyndami o podziymnych przejsciach Welczkowskich ziym tysz dowajom pewne informacje, a to mo juzas’ zwionzek ze kamiyniouomami we Laband i wydobywanym tam tzw wapiyniym organodetrytycznym. Tyn kamiyn’ powiniyn Pana zapkludzic’ przikuadowo do zapomnianych geszichtow o zamczysku we Starych Glywicach i legyndach o przebywaniu tam sw. Jadwigi S’lonskyj. Tyn kamiyn’ o kerym sam pisza a kery pochodziou ze Welczkowskich kamiyniouomow ( a bouo ich pora) to juzas’ dlo „detektywow historii” naszyj ziymi tysz temat opracowan’ o znaleziskach skamiyniauos’ci na przestrzyni dziesiyncioleci wydobywanych ze naszyj ziymi przez badaczy najstarszyj geszichty tych okolic, kere potym znon’dowauy plac we gablotach muzealnych niy ino Glywic i S’lonka, ale i np Berlina. Swiat natury naszyj ziymi to tysz ciekawy temat. No ale poleku z tymi tematami, bo je ich niy na 60 ale na 6000 filmow ze serii „Detektyw historii”.

    Pozdrowiom i czekom na nastympny odcinek …

  7. Dobrydziyn’

    Przepraszom ze tak poniywczasie to szkryflom, ale jakos’ uciykuo to mojyj uwadze.

    Chodzi o ta „piyrszo maszyna parowo we Prusach” i Freunda. Coby sie s’cis’lyj wyrazic’ i blank poprawnie, to chodziouo tu o „piyrszo zdajonco sie sprawnos’ciom we produkcji / urzytku produkcjynym, maszyna parowo zbudowano we Prusach”. Poprzednie to bouy tzw „niywypauy” jak idzie o wykorzystanie przemysuowe.

    Mys’la ze to je dopowiydz niypoczebno detektywom, ale dlo osob kere niy som we temacie za bardzo obeznane powinno sie to dopowiedzic’ mozno …

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko