„Noc Kryształowa”

Przegrana przez Niemcy I wojna światowa wywołała ogromny chaos w ich gospodarce, narastającą bieda i przerażenie wizją braku jakiejkolwiek poprawy, popycha naród niemiecki do szukania wodza który wyprowadzi ich z tej opresji. 6 mln głodnych bezrobotnych Niemców (dane z 1932 roku) zrobi wszystko by powrócił dawny ład i porządek. I zrobili.

Jest 30 stycznia 1933 roku. Do władzy absolutnej dochodzi Adolf Hitler – nadzieja Niemców na lepsze życie. Wystraszeni dodatkowo rewolucją bolszewicką z 1917 roku, dopóścili w demokratycznych wyborach by Hitler stał się ich wybawcą. Wyborcy niemieccy pozwolili, aby zbudował państwo policyjne, zgodzili się na policję polityczną, zadeklarowali wierność i bezwzględne posłuszeństwo swojemu wodzowi, dali mu prawo stosowania wobec przeciwników politycznych okrutnego terroru – przeważnie śmierci.

Tak narodził się faszyzm – ideologia wyższości swojego narodu nad innymi, ideologia skrajnego nacjonalizmu oraz antysemityzmu. Ruchem tym dowodził Adolf Hitler – przywódca NSDAP, wódz i kanclerz Rzeszy Niemieckiej. Powstał tym samym niemiecki mit nadludzi.

Synagoga w Gliwicach (fot. archiwum):

Już w 1933 roku NSDAP zorganizowała tzw bojkot sklepów żydowskich. Chodziło o fizyczne oznaczenie sklepów żydowskich napisami „JUDE”, a niemieckich „DEUTSCHES GESCHÄFT”. Akcja dotknęła nie tylko kupców ale także lekarzy, prawników i towarzystwa ubezpieczeniowe. W kwietniu 1933 roku Hitler ogłosił kolejną ustawę – bat na Żydów. To ustawa o reorganizacji kadry urzędniczej, wykluczająca ich z takich stanowisk. Zgodnie z jej nowelizacją z roku 1937, w urzędach państwowych Niemiec mogły pracować osoby tylko „czyste rasowo”. Kolejna ustawy, tzw. norymberskie z września 1935 roku, wprowadziły segregację rasową w Niemczech i kategoryczny zakaz mieszania krwi aryjskiej z jakąkolwiek inną. Miało to uzasadnić tezę iż czystość rasowa Niemców będzie podstawą rozwoju Rzeszy Niemieckiej. Pozbawiono Żydów praw politycznych i części obywatelskich. Ustawa dokładne zdefiniowała pojęcie „Żyda” co w efekcie doprowadziło do istnienia unormowań w Rzeszy Niemieckiej, określających kto ma prawo do życia a kto nie.

„Noc Kryształowa”

Wydarzenia tzw. „Nocy Kryształowej” z 9 na 10 listopada 1938 roku, są więc pokłosiem wszelkich wcześniejszych działań niemieckich. W całych ówczesnych Niemczech spalono bądź zdewastowano w ciągu tych paru dni 1550 żydowskich synagog, wybito wszystkie szyby wystawowe żydowskich sklepów, domów towarowych. Współcześnie obliczono, iż efektem „Nocy Kryształowej” było potłuczone szkło w ilości połowy rocznej produkcji belgijskich zakładów szklarskich – ówczesnego jedynego dostawcy szkła wystawowego.
Naród niemiecki wybrał Hitlera na przywódcę i razem z nim brnął w coraz to nowe przejawy swojej wyimaginowanej wyższości nad innymi narodami. Już 12 listopada 1938 roku, na konferencji prasowej minister Rzeszy Hans Goering zadeklarował rozbiórkę spalonych synagog i budowę w tym miejscu domów mieszkalnych lub parkingów.

Minęło 79 lat i w Gliwicach słowa Goeringa stały się faktem. Plac po rozebranej gliwickiej synagodze będzie …parkingiem. Co prawda, gminie żydowskiej to zupełnie nie przeszkadza, sprzedając teren prywatnemu przedsiębiorcy musiała się przecież liczyć ze zmianą charakteru miejsca. Kiedyś, w rozmowie z polskim Żydem w Lelowie poruszyłem ten temat. „Proszę pana, to tylko mury” – powiedział.

Niewyjaśnioną jak do tej pory zagadką lat wojny, jest dziwne zachowanie się Niemców-barbarzyńców. Zniszczyli Żydom synagogi – miejsca sprawowania przez nich kultu, doprowadzili do fizycznej eksterminacji milionów Żydów, ukradli ich majątki, ale cmentarzy żydowskich nie tknęli.

Marian Jabłoński 2017

2 KOMENTARZE

  1. Witom

    Co do narodzin faszyzmu to musza sam wniys’ci’ mauo poprawka = faszyzm niy narodziou sie we Niymcach.
    Faszyzm istniou we wielu krajach przed wojnom – tysz we Polsce. To co Pan miou na mys’li to chyba chodziouo Panu o hitlerowcow i nazistow hitlerowskich. Zresztom podobne faszystowske ruchy som i dzisiej tysz i np we Polsce. Ale proponuja przins’c’ do faszyzmu we Oberschlesien i w Górnym Śląsku. Oczywis’cie tyn ruch miou miejsce i po polskyj stronie podzielonego S’lonska – szykany przeciwko Zydom miauy i miejsce po stronie polskyj. Prosza sie zainteresowac’ przikuadowo geszichtom postaci keryj bouo „Kowal-Lipiński”, ale i inkszych polskich faszystow gos’cioua w latach 30ych naszo s’lonsko ziymia. A sam tysz cos’ z historii czysto polskego faszyzmu jako mauo refleksja:
    http://www.dailymotion.com/video/x3xgox
    Niymiecki faszyzm tysz sie sam rozwijou podobnie jak we inkszych dzielnicach pan’stwa niymieckego – mozno ino miyj miou powazania ws’rod S’lonzokow jak ws’rod inkszych czyns’ci tamtego spoueczyn’stwa pan’stwa niymieckego.
    Sam sednym tematu je tzw „noc krysztauowo” i zydowske kerhofy kere sie ostauy. Co znaczy „sie ostauy” (?), bo te kere przetrwauy rok 1945 jakos’ dopiyro potym naprowdy zaczuy byc’ dewastowane … .
    W tym synsie do dzisiej zastanawiom sie czi faktycznie np pomimo niydozwolonego wywieziynia, dziesiontki lot po wojnie, glywickyj Tory za granica, niy bouo to mondrzejsze niz pozostawic’ jom na dalsze zniszczynie. Tak przinajmiyj znodua sie swojego czasu we rynkach kere jom odrestaurowauy i szanujom w mys’l tyj religii kero jom stworzoua. Totra ta uratowaua sie w czasie „krysztauowyj nocy”, przemycono zostaua dziesiontki lot potym do Nowego Yorku i dzisiej je tam w pewnyj synagodze odrestaurowano, zbadou jom fachowo tysz rabin i co ciekawe na podstawie jyj pisymnyj formy stwierdzic’ poradziou, dziesiontki lot po wojnie, jaki charakter downymi czasy miaua glywicko gmina zydowsko. Naszo gmina miaua downo tymu, w czasach kedy ta Tora boua pisano, gminom o charakterze wyznaniowo-kulturalnym zydowskom, we keryj swoje s’lady odcisua kultura Zydow zarowno wchodu jak i zachodu Europy w sposob umiarkowany – jak by tego niy rozumiec’. Jeszcze roz widac’ sam i w tym synsie charakter jaki zawsze miou Wiyrchny S’lonsk i Glywice, pomimo niyszczyns’c’ kere ze strony naszych somsiadow nos dotknouy. Nasze glywicke Zydy niy byli ino elitom naszego miasta, oni tysz czynsto dowali s’wiadectwo tolerancji i kultury coukyj naszyj glywickyj spouecznosci. A co nom pozostauo to ino zastanowiac’ sie czi dobrze to czi niy, ze ta Tora sie stracioua z naszego miasta, i to tela lot po tym jak straciyli sie z niego i nasze Zydy … (?)

    ps

    sam – tutaj
    tysz – też
    kere – które
    je – jest
    couko – cała

    • I jeszcze cos’ zapomniouech dodac’.
      Same Zaolszany pyskowicke zmuszajom kozdego historyka naszyj ziymi do rozrozniania pojync’; Groß-Zaolschan, Klein-Zaolschan, Städtisch-Zaolschan i Pfarlich-Zaolschan, no i co je rozrozniauo a co dzielouo i skond te roztomaite miana. To ale temat na dugszy tekst by bou. Co do Zydow w Zaolszanach to piyrszym o kerym mi wiadomo boua Zydowka keryj bouo Madlena Aron, a kero kupioua sam dom we roku 1779. Som kerchof (zydowski cmyntorz) zostou tam otwarty we roku 1830ym.

      Za moich czasow we Pyskowicach miyszali jeszcze Zydy i mieli tam swoje malutke „firmy” (lata 80te). Jak to wyglondo dzisiej?

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko