Kopalnia niejedno ma imię. Część 4: sól, złoto, węgiel kamienny

Zabytkowa kopalnia soli „BOCHNIA”

(na podstawie https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_soli_Bochnia)
Początki kopalni sięgają roku 1248, kiedy to odkryto pokłady soli kamiennej. Odkrycie to jest związane z legendą o św. Kindze. Okolice Bochni znacznie wcześniej, bo od ok. 3500 lat p.n.e. były znane z uzyskiwania soli przez odparowywanie wody z solanki (sól warzona). Studnie solankowe w rejonie Babicy stały się zalążkiem dwóch szybów Gazaris i Sutoris, w których zaczęto wydobywać sól metodami górniczymi.
Bocheńska kopalnia była przedsiębiorstwem królewskim, przynoszącym olbrzymie dochody Rzeczypospolitej. W 1368 roku Kazimierz Wielki wydał dokument zwany Statutem żupnym. Dokument ten ustanawiał zasady organizacyjne żup solnych i prawa rządzące sprzedażą soli. W tym czasie eksportowano sól do Rusi i na Węgry. W kopalni pracowało od 120 do 150 osób. Głębokość kopalni w tym czasie osiągnęła około 300 metrów.
Po roku 1772 kopalnia dostała się w ręce austriackie, przez okres rozbiorów aż do roku 1918 pozostawała pod ich kontrolą. W XX w. z powodu wyczerpujących się pokładów soli i związanej z tym nieopłacalności wydobycia nastąpiło zaniechanie produkcji na skalę przemysłową.
W 1981 wpisano historyczne wyrobiska do rejestru zabytków. Kopalnia przekształciła się w obiekt turystyczny i leczniczy. Komora Ważyn, największe podziemne pomieszczenie w Europie wykonane przez człowieka, ze względu na specyficzny mikroklimat, wzbogaciła zakres funkcji turystycznych i leczniczych. Pośród wielu zabytkowych urządzeń kopalni funkcjonuje sprawny i okazjonalnie uruchamiany mechanizm napędowy wind w szybach napędzany maszyną parową. Jest to unikatowy w Europie czynny zabytek techniki. W październiku 2000 roku obiekt został wpisany na listę Pomników historii, a w czerwcu 2013 kopalnia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości UNESCO.

Zabytkowa kopalnia złota „ ZŁOTY STOK”

(na podstawie http://www.kopalniazlota.pl)
W skład podziemnej trasy turystycznej wchodzi zwiedzanie „Sztolni Gertruda” (część muzealna), „Chodnik Śmierci”, spotkanie z Gnomem w Chodniku Śmierci oraz jedyny w Polsce podziemny wodospad w „Sztolni Czarnej”. Do zwiedzania udostępniony został 500-metrowy odcinek Sztolni Gertrudy a w bocznych chodnikach, pełniących dawniej funkcję magazynów materiałów wybuchowych, urządzono laboratorium J. Schärfenberga, człowieka, który w pogoni za eliksirem na długowieczność uzyskał z rudy arszenikowej potężną truciznę arszenik. Legenda mówi, że arszenikiem ze Złotego Stoku podtruwany był sam Napoleon.
Dużą atrakcja cieszy się udostępniony do zwiedzania skarbiec . To tutaj można zobaczyć 1066 „złotych” sztabek odpowiadających 16 tonom złota uzyskanym w ciągu całego czasu pracy kopalni tj przez ok. 1000 lat. Chodnik śmierci to wykuty na wyższej kondygnacji chodnik o niezwykle ponurej historii. Tutaj bowiem skazywano na śmierć górników podejrzanych o kradzież złota. Skazańca stawiano pod ścianą, jego ręce wkładano aż po łokcie w specjalnie wykute dziury po czym otwory te wypełniano zaprawą. Nieszczęsny górnik, przytwierdzony do skały, konał w strasznych męczarniach. Szczątków ludzkich nigdy w tym miejscu nie odnaleziono, jednak na ścianach znajduje się tajemniczy jasny nalot nie spotykany nigdzie indziej w kopalni, w którym odkryto duże ilości materii pochodzenia organicznego…
Według wierzeń górniczych złota w kopalni pilnowały gnomy. Mówiono, że są to górnicy, którzy zginęli niegdyś w podziemnych zawałach. Gnomy były postrzegane jako życzliwe postacie, które często ratowały górnikom życie. Aby to zrobić, gnom uderzał ponoć patykiem o patyk. Górnik słysząc odgłos, szedł za dźwiękiem, aż trafił do wyjścia.

Kopalnia węgla kamiennego „SOŚNICA GLIWICE”

(na podstawie https://pl.wikipedia.org/wiki/Kopalnia_Węgla_Kamiennego_Sośnica )
Kopalnia Węgla Kamiennego Sośnica należy do spółki Polskiej Grupy Górniczej i zatrudnia 2087 pracowników. Poziomy wydobywcze zakładu znajdują się na głębokości 550, 750 i 950 m. W granicach kopalni pozostaje obszar górniczy o powierzchni 32,4 km². W 2006 roku podczas IV Gliwickich Dni Dziedzictwa Kulturowego, można było zwiedzać najstarszą część kopalni KWK Sośnica. Wśród atrakcji przewidziano zjazd pod ziemię, podróż kolejką, zwiedzanie izby tradycji kopalni i wjazd na 70 metrowy szyb, z którego można było podziwiać panoramę Gliwic. Średnie dobowe wydobycie w 2016 r. wynosiło 14 300 ton.
Historia kopalni : 1857 – nadanie pola górniczego Eustachiusz, 1913 – rozpoczęcie budowy, 1917, – uruchomienie i rozpoczęcie wydobycia, 1922 – otrzymała nazwę „Consolidierte Oehringen Grube”, 1939 – kopalnia została wzięta w zarząd komisaryczny, 1941 – przejęta została przez Koncern Hermann Göring. Zatrudniano w niej angielskich i rosyjskich jeńców wojennych oraz przymusowych pracowników z okolic Bielska-Białej i Ukrainy, 1945 – 1957 – kopalnia należała do Gliwickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, 1957 – należy do Zabrzańskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego, 1996 – 1997 – ze względów ekonomicznych została ograniczona podziemna struktura kopalni, 2005 – kopalnia „Sośnica” została połączona z kopalnią „Makoszowy” w dwuruchowy zakład KWK „Sośnica-Makoszowy”, 2015 – dwuruchowy zakład KWK „Sośnica-Makoszowy” został podzielony na dwie odrębne kopalnie KWK „Sośnica” i KWK „Makoszowy”, 2016 – niezależna Kopalnia KWK „Sośnica”.