„Koniec karnawału i czas postu”

Karnawał kończy się śledzikiem, a śledzik Popielcem – i ten właśnie fragment tradycji naszego regionu postara się przybliżyć naszym Widzom Detektyw Historii w najnowszym programie p.t. „Koniec karnawału i czas postu”. Do rozmowy zostali zaproszeni Bożena Kubit – etnograf Muzeum w Gliwicach oraz wikary parafii św. Bartłomieja – ks. Mariusz Babula. Ale gwoździem programu będą hekele przygotowywane na Państwa oczach przez dwie kucharki z Izby Tradycji w Sośnicowicach – Teresę Szymońską oraz Basię Komańską. Co to są hekele? Po prostu trzeba zobaczyć najnowszego Detektywa, ale koniecznie z kartką i długopisem w ręce. Zapraszamy!

Premiera nowego odcinka w środę, 14 lutego o godz. 16:30 na kanala Telewizji Imperium dostępnym na terenie Gliwic w ofercie firmy Imperium Telecom.

Jak się robi Detektywa Historii na planie z kucharkami Teresą Szymońską i Basią Komańską ? Zapraszamy do galerii zdjęć autorstwa Łukasza Bursy – naszego filmowca.
Scenografia pochodzi z Cafe Floriańska, stroje są wypożyczone z Izby Tradycji z Sośnicowic a pomysłami sypie z rękawa nasz Detektyw Historii. Zapraszamy na gotowy program!

10 KOMENTARZE

    • matyjas – to je harynek(s’lydz’) kery je jeszcze prawiczkym, czyli niy miou jeszcze mlyczu abo ikry. Ale u harynkow je to blank „maszkytnie” z tym „dziewictwym” bo harynek moge byc’ „prawiczkym” wiela razy.
      Co je tysz wazne to to ize on je jako prawiczek wrazony do zalywy solnyj na okres’lony czas i bezto kozdy kto sie zno na matyjasach wiy tysz we jakyj porze roku som s’wiyrze i naprowdy prawdziwe, i bezto nojlepsze, matyjasy.

      A jak sie maszkyci tradycyjnie = zaro z rynki do gymby, w ojczyznie matyjasof te nojlepsze harynki to widac’ sam:

      https://www.youtube.com/watch?v=yQp6NlZB6Vc

      ps

      we sklepie richtik niyocyganionego matyjasa kupic’ to niyma tak ajnfach!

  1. To bardzo ciekawe co Pan pisze o śledziach, ale w naszej rzeczywistości to rzeczy nierealne do kupienia. Matias to matias, i nikt nie bada czy to był prawiczek bo niby jak ? Kultura kulinarna widać jest u nas prostacka. Ale i tak ważna jest popitka, chociaż tu też można z tą prawdziwością popitki dyskutować. Nie każdy umie ją sam destylować dlatego za 19,99 mamy czystą żywą chemię na śledzika.
    =M===========

    • Matyjas je nojlepszy bo matyjas prawdziwy mo minimum 12% fetu – bezto sie najlepiyj nadowo na to.

      Popitka, hm …

      Na Walyntynki naprzikuad to jo mom zowdy swojski lawyndowy sznaps.

      Jak to zrobic’?
      To je blank ajnfach = jak lawynda we lato we ogrodku praje nojfajniyj kwitnie to zrywom trocha sztyngelkow razym z kwiotkami i dowom do flaszki je couke i zalywom spyrytusym. Flaszka owijom papiyrym, coyb niy dochodziouo s’wiatuo (to je pieronym wazne!!!). Tak to ajnfach ostowcie stoc’ (w ciymnym) potym minimum tydziyn’. Na koniec na flaszka spirytusu dodowom dwie flaszki gorzouy.I mom taki sznaps na couko zima fertik:)
      Dlo kobiyt dodowom lawyndowego syropu do tego (tysz swojskyj roboty, bo niy kozdy mode go miec’ ze Francji). Idzie tysz wzionc’ lawyndowy miod, ale sam achtung na krystalizowanie sie i osad. To ale niyma srogi problym bo idzie to fajnie przefiltrowac’. Zowdy te lawyndowe popitki cza czimac’ tak coby s’wiatuo niy dochodziouo bo inaczyj niy bydom miec’ tak fajnego koloru, a jak wiadomo oko pije mit 😉

      A na geszynk dlo kobiytek idzie fajnie zdestylowac’ lawynda – sam je zech „oszczyndny”, bo kwiotki lawyndy biera ino do woreczkow kere u mie som we kozdym szranku i wiszom we mauych woreczkach na kozdym kaloryferze a nawet we autach je mom osobscie popowiyszane. Do destylowanio (podwojnego!) biera (na piyrszo destylacja) same sztyngle, bo one majom nojwiyncyj tego „aromatu” kery je sam nojwazniejszy.

      Tera zech sie wygodou, ja, jo i lawynda to je cosik „onmyjglich”! – u mie je wszysko lawyndowe, od lodow, przez lymoniada aze do soli i do warzynio i do kompania 😉

      We Polsce tysz juz som plantacje lawyndy modne i nawet idzie zabuchowac’ wczasy ze szkolynim destylowania lawyndy, robiynia kosmetykow lawyndowych i wiela inkszych roztomaitos’ci.

  2. Ja myślę że dobrze pokazać lawendowe pola które mijamy jadąc gdzieś tam. Trzeba się po prostu wtedy zatrzymać i popatrzeć z bliska. Z dziećmi, z żoną czy koleżanką – to niezapomniane wrażenia na całe życie.
    https://www.google.pl/search?q=lawendowe+pole&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0ahUKEwj5yMPuxKPZAhXDjywKHWKbACsQsAQIhQE&biw=1120&bih=671
    No ale to jest dla kobiet, a prawdziwi faceci do śledzika co piją w wielkim świecie?
    =M=================

  3. Witom wele szlustydnia!

    Niy byda sam o Häckele (u nos to sie wypowiadauo wiyncyj „hykele”) juz szkryflou, chociosz szuo by couki elaborat na to pos’wiyncic’, bo tela je na tyn temat wiedzy. Dzisiej troszka mozno o Zapustach (Miynsopust) czyli Ostatkach pora lynijek juzas’. Cza spomniec’ o piyknyj tradycji kero dotrwaua do dzisiej to kulig – przeca to gynau z tym je zwionzane. Moje ostatnie luligi to we Zakanauym (Stare Laband) i na Bagrach (tzw. jez. Czechowice) pora lot tymu. Ze starodawnych obyczajow tysz ze naszych okolic (w tym Glywic) tak opisza – modziki szkolorze bastlowali se (sami sobie zrobili) uniformy i przeblykali za wojokow. Przewaznie jakis’ stary wojok(co juz bou na pynsyji) troszka ich przeszkolou we wojskowym obyciu, i te bajtle potym, podzielone na oficerow itd, przi brzmiyniu werblow i piszczaukow, uaziyli po domach a ludzie dowali im za tyn szpas drobne piyniondze abo jedzynie.
    Po wsiach modne bouo tzw „heblowanie”, czyli przecionganie „delikfynta” na uawce. Co mozno jeszcze tysz z naszych okolic idzie spomniec’ to ize u nos ze „niydzwiedziym” uazi jeszcze „szandra” (policjant), harmonista i przebleczony za baba chop. Ta „baba” miaua koszyk do kerego dostowaua to co ludzie im szynkli(podarowali) za tyn couki szpas(uciecha). Na tych wszyskich przebiyran’cow u nos sie godauo tysz uazynie „Niymrawow”. Niymrawa do jedna z nojwiyncyj znanych maszkarow np ze Zakanau (Stare Laband), i znom trocha roztomaitych o niyj rozprowek. Do mie Niymrawy to bouy tak samo znane jak Utopki, i o jednych i drugich oumy nom ziowdy rozprowiali jak my jeszcze byli maue buksliki.
    Co do „babskego combra” to za kozdym razym cza dopedziec’ o tzw „chowaniu basa” (grzebaniu basa) – niywia eli we naszyj okolicy to jeszcze dzisiej tysz je na babskich combrach (?) Co sam pocza spomniec’ to to ze w tym zwyczaju bou zowdy tysz ktos’ maszkytnie do szpasu przeblyczony i za „kapelonka”!
    Wele Popielca bou tysz zwyczajym kiszynie żuru, – sam niy mylic$ prosza ze tzw „polyniym żuru”, te wele-popielcowe kiszynie naszyj narodowyj „zupy”(a wuasciwie zaczynu na ta zupa) boua sam inksze jak te na beztydziyn’ bo we tym czasie przi tym godauo sie take trocha (jak by to pedziec’) powiedzynia. Tych powiedzyn’ bouo wiyncyj ze tym czasym wogole zwionzanych, np ze kole Glywic ” Kej ostatki, to ostatki, radijcie sie dziouchy, radujcie sie matki”. Jak byda miec’ konsek czasu to dom sam jedna tako godka o naszyj „Niymrawie”. Narazie godom Pyrski i dalyj bydzie juzas’ …

  4. O Niymrawach (I)

    Niymrawa z kole Glywic

    Zaroski kole Glywicow boua tako sztela kaj sie czi cesty trefiouy i kaj pieronowo straszouo. Stare oumiczki, jeszcze za Wilusia, to godauy, co tam Niymrawa straszy. Kedys ale ludziska wiedzieli, ize to boua tak naprowdy duszyczka od jednego bezboznika. To tysz se dejcie tera ino pozor, jakescie cosik nagrzeszyli. No ale dalyj.I kej to z tym straszyniym roz tako jedna istno baba ze kole Laband usuyszaua, to se zaroski chciaua przekonac sama, eli to je aby prowda. Jako to sie godo „kaj dziobou tam i baba” (a mozno to bouo konsek na okopyrtka – pieron wiy). No to ta (istno) kobiyta tam poszua i siedua se na kamiyniu zaroz kole tyj szteli, tam kaj sie czi cesty trefiouy, i czeko. Naroz paczy a ku niyj idzie jakis taki choby chop. Ona couko we strachu, a tyn chop jyj kiwie, coby poszua za nim. Tak bouo pora rozy i za kozdym rozym tyn chop wuaziol do dom, kaj ta kobiyta miyszkaua, i za kozdym rozym potym naroz sie traciou. Roz, w jedyn piontek, paczy ta kobiyta, a dzwiyza sie same roztwiyrajom, tyn chop wlazuje do izby i kiwo jyj coby poszua za nim. Ona, couko we strachu, ale poszua, a on wlazi do komory i zarozki kole niego zrobioua sie tako blank czorno krajza, w keryj o sie zaczon pieronowo kryncic i tancowac choby klupniynty, az naroz ustanou i pedziol : „Jo je tyn kery za zycio przibiou hufnolym siedym hostiow do drzewa, kere stoi wele Starych Glywicach (tam kaj sie idzie do Laband na „Zakanau”, i kere wyglondo choby w nie pieron jasny szczelou). Kejch ta siodmo hostia przebiou i przibiou do tego drzewa, toch pod bez dychu a moja duszo je terozki skozano na mynki we piekle u dziobuow. Ale jak kerys ze, abo z kole, Glywic bydzie bez siedym miesionczkow w kozdy piontek siedym chlebow biydnym ludziom rozdowou, to bydzie i ta moja duszyczka zbawiono, a Ponboczek mi wyboczy”. Tak pedziou i naroz sie straciou. Takobiyta tak sie to wziynua do serca, ze zarozki richtik bez siedym miesioncow w kozdy piontek siedym chlebow biydokom rozdowaua, a tyn duch sie w kozdy piontek pokozywou, ale juz za kozdym rozym ta czorno krajza, w keryj mynczouo go te piykelne tancowanie, boua corozki to myniyj czorno. Ku koncowi siodmego miesionca poprosiou tyn chop jeszcze coby w kosciele „Zakanauym” dac na mszo za spokoj od niego duszy. Tysz i to ta kobiyta zrobioua. Na tyj mszy pokozaua sie ta duszyczka ze siedmiyma hostioma w rynce i legua se tyj kobiycie, kero jom wyzbawioua, kole nogow. Wiyncyj potym juz zodyn tyj duszyczki niy uwidziou, a tam kaj sie ze Starych Glywic na Laband szuo i kaj sie te czi cesty trefiauy wiyncyj juz tysz niy straszouo. Eli to wszysko bouo gynau tak jak mi ta oumiczka to opedziaua to jo niywiym. Jo sam jednakoz opedziou couko prowda keroch wiedziou, i w zyciu bych niy cyganiou, choby ino skiz tego, co jo mom pieronowy strach, jak ino uwidza jakos Niymrawa. Jak kerys szou kedys piechty ze „Zakanau” (tak dzisiej godajom na Stary Laband) do Starych Glywicow, to wiy o kerych sztelach, abo miejscach, je sam godka. Roz, za bajtla, szukouech tego kamiynia na kerym ta „istno baba” siedziaua. Ino jak mi tako inkszo oumiczka, keroch tam trefiou, a keryj zech piyrwyj na oczy niy widziou, pedziaua, dzisio niy poradzi go zodyn juz snalysc, skiz tego co, dziobuy jakes sto lot nazot, ze zuosci na ta istno baba, o keryj zech sam opedziou, wszyske kamiynie i kizloki poprzeciepywali i porozciepywali kajsik indziyj. Kule, alech sie sam nagodou, aze mi dychu brakuo! Ja, tak to bouo. Jak mi niy wiezycie to se idzcie na te place, sztele i miejsca o kerych sam zescie suchali i sie same przekonejcie.

    dalyj bydzie juzas’ …

    • O Niymrawach (II)

      Kajs miyndzy Glywicami i Bytomiym, niypamiynto juz dzisiej zodyn gynau kero
      wies to boua, tak richtik to juz tych wsiow downo niyma, miyszkou jedyn
      sznajder co miou moda dugo we nocy jeszcze szyc. W jedna noc juzas siedziou
      dugo i szou galoty abo jakla, abo to mozno boua jakos westa (?) …
      Siedziou kole stoua i miou rozwarte okno bez kere miesionczek mu swiyciou tak
      aze i szpyndliki szuo widziec. Juz prawie dwanoscie bouo i sznajder legnou
      odniego jegua i robota na bok. Wstou coby zawrzyc okno i naroz uwidziou tako
      jedna dugo trowka jak sie wyciongo i schylo do odniego okna i do izby. Gibko
      wzion swoje sroge nozyczki i utnou ta trowa. Dwa konski z tyj trowy sleciauy mu
      do izby na ziymia. Sznajder poszou sie legnonc i zaroski usnou. Rano jak wstou
      uwidziu we izbie tam kaj mu te konski trowy sleciauy, lezec staro kobiyta
      przerzniynto we poua. To boua Niymrawa co sie we nocy we trowa przemiynioua.
      Od tego czasu tyn sznajder juz nigdy niy szou po nocy i zodno niymrawa go do
      tego niy skusioua tysz wincyj. A mozno to niy boua zodno Niymrawa, mozno to
      boua Mora, tego juz dzisiej zodyn niyma zicher.

      dalyj bydzie juzas’ …

  5. A dlo tych ludzi ze Miasteczka we moich tekstach tysz cos’ wysznupouech – no mozno niy gynau o Niymrawie ale mys’la ze im sie to spodobo zouwizo:

    Duch ze Sos’nicowic i odniego koszula

    Jedyn chop ze Sos’nicowic bou roz we niydziela tan’cowac. No a jak to ze takim tan’cowaniym we niydziela juz je, czas mu sleciou rukcuk i juz bouo czi cwierci na dwanosto i na placu ciymno jak u nygra w kabzie, tak ze ino paplok na niebie s’wiyciou. Tyn chop szou nazod do dom i coby bouo szybciyj szou bez jedyn kerhof. Przeuaziou kole jednego groba i paczy a sam grob rozkopany a na nim jakos’ koszula lezy. Wzion jom ajnfach mit i poszou dali. Prziszou do dom, legnou sie i usnou. Naroz cosik go obudziouo jakes’ larmo, to do okna ktosik mu zaczou klupac’. Juz chciou wstac’ ale suyszy a ze placa kole okna taki szkaradny guos godo „dowej mi moja koszula …, dowej mi moja koszula! Wystraszou sie pieronowo i wloz pod piezyna. Na drugi dziyn poszou do farorza i mu opedziou co mu sie to przitrefiouo. Farorz mu padou tak „ dzisiej na wieczor wleziesz na wieza od kos’cioua, tam kaj som dzwony, i jak ktos’ sie pokoze to zaro dzwon wiela wlezie. Tak tysz tyn chop zrobiou. Prziszou wieczor, chop wloz na wieza siednou se pod dzwonami i czeko. Prawie pizuo jedna a on czuje jak ku niymu ktosik idzie. Strach dostou ale chyciou za sznura i ciongnie a dzwony rombiom choby sie polouo. To tysz pomoguo, zodyn do niego niy prziszou, ale i on niy miou odwagi zlysc na dou, tak ze farorz som musiou po niego wlys’ na wiyrch. Jak byli juz potym na dole to znodli pod wiezom od kos’cioua kupa starych kos’ci lezec i na nich ta koszula kero wczora wzion ze groba. Farorz pozbiyrou to wszysko i zakopou to nazod we tym grobie. Od tego czasu juz sie tyn duch wiyncyj niy pokozou.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę zatwierdź swój komentarz!
Podaj swoje imię i nazwisko